Czym zastąpić cukier, by ograniczyć skok glukozy? Sprawdzono słodziki z owoców mnicha

Czym zastąpić cukier, żeby ograniczyć wzrost glukozy i insuliny po posiłku? Naukowcy zbadali słodzik otrzymywany z mało znanego azjatyckiego owocu. Porównali go ze zwykłym cukrem i sukralozą, sprawdzając również wpływ na apetyt i ilość spożywanego jedzenia. W eksperymencie pojawiły się także działania niepożądane.

Trzy brązowe owoce mnicha i kryształki cukru w miseczce. O wpływie słodzików na glukozę przeczytasz na PZ Fit.
Autor: getty/ Getty Images Czym zastąpić cukier, by ograniczyć skok glukozy? Sprawdzono słodziki z owoców mnicha

Owoc mnicha, znany również pod angielską nazwą monk fruit, pochodzi z południowych Chin. Jego chińska nazwa to luo han guo, a botaniczna Siraitia grosvenorii. Roślina jest wieloletnim pnączem należącym do rodziny dyniowatych, podobnie jak ogórki, melony i dynie.

Gadaj Zdrów: Odchudzanie

Słodzik z owoców mnicha a poziom cukru we krwi. Jak wypadł w badaniu?

Napoje posłodzone mieszankami z owoców mnicha powodowały mniejszy wzrost poziomu glukozy i insuliny niż te zawierające zwykły cukier. Różnice były widoczne bezpośrednio po wypiciu napoju. Kiedy jednak uczestnicy zjedli posiłek, reakcje organizmu były już podobne, niezależnie od zastosowanej substancji słodzącej. Zbliżone wyniki uzyskano również w przypadku sukralozy.

Badanie opublikowane 31 października 2026 roku w „European Journal of Nutrition” przeprowadzono z udziałem 30 zdrowych dorosłych. Każdy z nich podczas pięciu oddzielnych prób otrzymywał napój z innym słodzikiem, a następnie taki sam posiłek.

Naukowcy porównali trzy mieszanki na bazie owoców mnicha, sacharozę, czyli zwykły cukier stołowy, oraz sukralozę. Wszystkie napoje przygotowano tak, aby były równie słodkie. Mieszanki roślinne zawierały również inne składniki, między innymi fruktooligosacharydy.

Przez trzy godziny badacze kontrolowali stężenie glukozy i insuliny we krwi. Najwyraźniejsze różnice pojawiły się po wypiciu napojów. Zarówno mieszanki z owoców mnicha, jak i sukraloza powodowały mniejszy wzrost obu parametrów niż sacharoza.

Po zjedzeniu posiłku nie stwierdzono już istotnych różnic. Gdy jednak porównano wyniki z całych trzech godzin, łączny wzrost glukozy i insuliny po mieszankach roślinnych nadal był mniejszy niż po zwykłym cukrze.

Badacze stwierdzili również, że po mieszankach z owoców mnicha oraz sukralozie stosunek wzrostu stężenia insuliny do wzrostu glukozy był niższy niż po sacharozie.

Czym jest owoc mnicha? Ten azjatycki owoc jest znacznie słodszy od cukru

Owoc mnicha, nazywany również monk fruit lub luo han guo, pochodzi z południowych Chin. Rośnie na wieloletnim pnączu Siraitia grosvenorii, należącym do rodziny dyniowatych. Jest więc spokrewniony z ogórkiem, dynią i melonem.

Owoce są niewielkie, kuliste i mają zielonkawą lub brązowawą skórkę. W Chinach od stuleci służą do przygotowywania naparów i słodzenia napojów.

Ich wyjątkowo słodki smak zawdzięczamy mogrozydom, czyli naturalnym związkom obecnym w miąższu. Oczyszczony ekstrakt zawierający te substancje może być nawet około 300 razy słodszy od zwykłego cukru.

Gotowe słodziki nie zawsze składają się jednak wyłącznie z ekstraktu. Producenci łączą go z innymi składnikami, dlatego poszczególne produkty mogą mieć różne właściwości. W opisanym eksperymencie wykorzystano trzy mieszanki o określonym składzie.

Czy słodzik z owoców mnicha zmniejsza apetyt? Pojawił się problem z trawieniem

Naukowcy sprawdzili również, czy rodzaj słodzika zmienia uczucie głodu i ilość jedzenia spożywanego później przez uczestników. Oceniali ponadto smak napojów oraz to, czy badani mieli ochotę sięgnąć po nie ponownie.

Mimo różnic w poziomie glukozy i insuliny apetyt pozostawał podobny. Nie odnotowano również istotnych zmian w ilości spożywanej energii. Uczestnicy jedli porównywalne ilości niezależnie od tego, czym posłodzono ich napój.

Nie wszystkie mieszanki smakowały jednak równie dobrze. Jedna z trzech otrzymała niższe oceny, a osoby, które jej spróbowały, rzadziej deklarowały chęć ponownego wypicia takiego napoju.

Pojawiły się także dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Choć wszystkie zgłoszone działania niepożądane były łagodne, po mieszankach z owoców mnicha częściej występowała biegunka.

Polacy sięgają po słodycze bez cukru. Najważniejszy pozostaje smak

Z danych Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej wynika, że połowa z 903 dorosłych Polaków uczestniczących w badaniu przeprowadzonym w 2025 roku deklarowała spożywanie słodyczy typu light lub bez cukru. Co piąta osoba z tej grupy jadła je codziennie.

Przy wyborze słodyczy 66 proc. ankietowanych kierowało się przede wszystkim smakiem. Zawartość cukru była najważniejsza dla 7 proc. badanych.