Tłusty czwartek wypada 12 lutego 2026 r. i zgodnie z tradycją wiele osób sięga wtedy po pączki, faworki i inne słodkie przysmaki. Statystycznie Polak zjada tego dnia średnio 2,5 pączka, ale dla części pacjentów takie obżarstwo może okazać się poważnym obciążeniem dla organizmu.
Kto nie powinien jeść pączków w Tłusty Czwartek i dlaczego?
Pączek to produkt wysoko przetworzony, bogaty w cukry proste i tłuszcze, często nasiąknięty tłuszczem użytym do smażenia, co znacząco zwiększa jego kaloryczność i wpływa na metabolizm. Podstawowym problemem jest to, że nadmiar cukru i tłuszczu w krótkim czasie podnosi poziom glukozy we krwi i doprowadza do przeciążenia układu trawiennego oraz hormonalnego u osób z zaburzeniami metabolicznymi.
W szczególności pączków w nadmiarze unikać powinny osoby chorujące na cukrzycę typu I i II, a także te z zaburzoną tolerancją glukozy. Duża dawka szybko przyswajalnych węglowodanów może prowadzić do gwałtownych wahań poziomu cukru, co z kolei obciąża trzustkę i może powodować hiperglikemię. Gastroenterolog ostrzega, że już zjedzenie jednego pączka u osoby z cukrzycą może stanowić wyzwanie dla gospodarki węglowodanowej organizmu, a w przypadku nietolerancji glukozy ryzyko niepożądanych reakcji jest jeszcze większe.
Pączki a choroby przewlekłe. Serce, wątroba, trzustka i refluks
Osoby z chorobami serca powinny szczególnie uważać na słodycze typu pączki, ponieważ ich skład to często tłuszcze utwardzone (tłuszcze trans). Tłuszcze te podnoszą stężenie frakcji LDL cholesterolu, co zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy, zawału serca i udaru mózgu. Regularne spożywanie wysokokalorycznych, tłustych słodyczy może także przyczyniać się do stłuszczenia wątroby i pogłębiania insulinooporności. Choroby wątroby i trzustki to kolejne stany, w których nadmierne spożycie tłuszczu i cukru może nasilić objawy chorobowe oraz zaburzyć procesy metaboliczne.
Refluks żołądkowo‑przełykowy także jest wskazaniem do ograniczenia pączków. Produkty drożdżowe, bogate w tłuszcz i cukier, sprzyjają refluksowi i nasilają objawy zgagi i kwaśnych odbić, co potwierdzają specjaliści gastroenterologii. Osoby z zaburzeniami metabolicznymi, zwłaszcza otyłością, oraz z chorobami autoimmunologicznymi również powinny zachować szczególną ostrożność w konsumowaniu tłustych i słodkich przysmaków, ponieważ ich metabolizm jest często zaburzony, co zwiększa ryzyko powikłań dietetycznych.
Ile kalorii ma pączek?
Przeciętny pączek waży od 70 do 100 g i ma co najmniej około 200 kcal. Gdy dodamy lukier, cukier puder, nadzienie czekoladowe czy różane, wartość energetyczna jednego pączka może sięgać nawet 450 kcal. To znaczy, że zjedzenie kilku sztuk może szybko przekroczyć dzienne zapotrzebowanie kaloryczne wielu dorosłych osób. Dla pacjentów z chorobami metabolicznymi lub układu krążenia takie obciążenie energetyczne w krótkim czasie może prowadzić do skoków glukozy, wzrostu lipidów we krwi i pogorszenia kontroli metabolicznej.
Jak świętować Tłusty Czwartek z głową? Zdrowsze alternatywy dla pączków
Umiar i świadome wybory żywieniowe są kluczowe. Osoby bez schorzeń mogą traktować tłusty czwartek jako okazję do świętowania, ale warto pamiętać o konsekwencjach zdrowotnych zbyt częstego i nadmiernego spożycia wysokokalorycznych słodkości. Jeśli należysz do grupy osób, które powinny unikać tradycyjnych pączków, nie oznacza to, że musisz rezygnować z Tłustego Czwartku! Istnieje wiele zdrowszych alternatyw. Możesz spróbować upiec pączki w piekarniku, co znacząco zmniejsza zawartość tłuszczu. Coraz popularniejsze stają się również pączki przygotowywane z mąki pełnoziarnistej, z nadzieniem owocowym bez dodatku cukru lub słodzone naturalnymi słodzikami, takimi jak erytrytol czy stewia. Warto też poszukać przepisów na donuty pieczone lub fit-oponki serowe.
