- Nocne podjadanie, zwłaszcza po kolacji lub tuż przed snem, może znacząco zwiększać ryzyko poważnych chorób wątroby.
- Najnowsze, długoterminowe badania wskazują, że ten niepozorny nawyk jest związany ze stłuszczeniem wątroby i jej marskością.
- Prosta zmiana pory posiłków, bez rewolucji w samej diecie, może okazać się kluczowa dla ochrony zdrowia tego ważnego organu.
Nocne jedzenie szkodzi wątrobie. Najnowsze odkrycia
Jedzenie po kolacji, a nawet po położeniu się spać, znacząco zwiększa ryzyko chorób wątroby, w tym groźnego stłuszczenia i marskości. Najnowsze, długoterminowe badanie, opublikowane na łamach prestiżowego czasopisma "Clinical Gastroenterology and Hepatology", alarmuje: osoby, które regularnie podjadają w nocy, mogą mieć nawet o 20 do 30 procent wyższe ryzyko uszkodzenia tego kluczowego organu.
To odkrycie rzuca nowe światło na wpływ naszego zegara biologicznego na zdrowie i sugeruje, że prosta zmiana nawyków żywieniowych może chronić naszą wątrobę.
Problem jest poważniejszy, niż mogłoby się wydawać, ponieważ stłuszczenie wątroby związane z zaburzeniami metabolicznymi - w skrócie MASLD - dotyka już co trzeciego mieszkańca USA, a w przyszłości może dotknąć miliony ludzi na świecie. Wcześniejsze prace naukowe łączyły nocne jedzenie z otyłością i chorobami serca, ale teraz zyskujemy kolejne, mocne dowody na jego negatywny wpływ również na wątrobę.
Badacze z Oregon Health & Science University w Portland w USA podkreślają, że nawet drobne korekty w porach posiłków mogą przynieść wymierne korzyści, nie wymagając od razu drastycznej zmiany całej diety.
Zegar biologiczny ma kluczowe znaczenie dla zdrowia
Zdaniem autorów badania, to kolejne potwierdzenie, że nasz wewnętrzny zegar biologiczny, kontrolujący wiele procesów w organizmie, ma fundamentalny wpływ na ogólny stan zdrowia. Już wcześniej naukowcy powiązali późne podjadanie z wyższym ryzykiem chorób serca i otyłości. Teraz celem było sprawdzenie, czy późne spożywanie posiłków może mieć również związek z chorobami wątroby.
Przełomowe badanie na ogromnej grupie osób
Aby to zbadać, naukowcy przeanalizowali obszerne zbiory danych zebrane w trzech długoterminowych badaniach. Objęły one około 200 tysięcy pracowników służby zdrowia w USA. Były to Nurses’ Health Study, Nurses’ Health Study II oraz Health Professionals Follow-up Study. Zebrane informacje dotyczyły między innymi diety i stylu życia uczestników.
Na tej podstawie pogrupowano ich według nawyków żywieniowych, a następnie sprawdzano, czy te nawyki mają związek z ryzykiem występowania stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) lub marskości tego narządu.
Wątroba wrażliwa na zakłócenia rytmu dobowego
Dr Robert Wilechansky, hepatolog i główny autor badania, komentuje, że choć kilka wcześniejszych analiz sugerowało istnienie takiej zależności, to jego praca jest jedną z pierwszych długoterminowych analiz, która tak wyraźnie wskazuje na związek między późnym wieczornym jedzeniem a niekorzystnymi skutkami metabolicznymi i chorobami wątroby.
Badacz zwraca uwagę, że osoby pracujące na nocną zmianę zmagają się z rozregulowaniem naturalnego rytmu okołodobowego, co często wiąże się z podwyższonym ryzykiem otyłości i chorób serca. Zaznacza też, że stłuszczenie wątroby dotyka nawet 30 procent populacji USA, dlatego warto sprawdzić, czy drobne zmiany w porach spożywania posiłków mogłyby przynieść korzystne efekty.
"Musimy też pamiętać, że wśród osób, u których rozwinęło się stłuszczenie wątroby, tylko niewielki odsetek zapada na poważne postacie tego schorzenia, takie jak marskość wątroby" - powiedział Wilechansky.
Współautor pracy, dr Andrew McHill, specjalista w zakresie fizjologii snu i zegara biologicznego, podkreśla, że doświadczenia na zwierzętach już wcześniej wskazywały, iż wątroba jest jednym z narządów szczególnie podatnych na zaburzenia rytmu okołodobowego. "Raz po raz obserwujemy, że czas podejmowania różnych aktywności - czy to snu, jedzenia, czy ćwiczeń - naprawdę ma kluczowe znaczenie.
Na przykład wykazaliśmy, że spożywanie posiłków w nocy - kiedy wewnętrzny zegar biologiczny sprzyja zasypianiu - ogranicza zdolność organizmu do efektywnego metabolizowania pokarmu, co z czasem może prowadzić do otyłości, cukrzycy, a także, jak wykazało najnowsze badanie, pogorszenia stanu zdrowia wątroby" - skomentował McHill.
Co możemy zrobić? Proste zmiany dla zdrowia
Dr Wilechansky zaznacza, że wątroba jest ściśle zsynchronizowana z rytmem dobowym organizmu. "Dlatego interesuje nas zmiana pór spożywania posiłków w taki sposób, by mogło to przynieść korzyści zdrowotne - bez konieczności zmiany składu diety" - powiedział badacz.
Jednocześnie zastrzega, że badania, na których oparto tę analizę, miały charakter obserwacyjny, a uczestnicy sami udzielali odpowiedzi na pytania ankietowe. Uzyskane wyniki stanowią jednak cenny punkt wyjścia do dalszych prac.
Specjalista wraz ze swoim zespołem prowadzą obecnie rekrutację do badania, które pozwoli bezpośrednio monitorować nawyki żywieniowe i sprawdzić, czy spożywanie posiłków o wcześniejszej porze korzystnie wpływa na parametry związane ze stłuszczeniem wątroby.
"Najważniejszy wniosek z badania jest taki, że ograniczenie spożycia kalorii do okresu na kilka godzin przed snem może przynieść korzyści zdrowotne" - podsumował Wilechansky.
