Węglowodany często trafiają na listę składników, które należy ograniczać, zwłaszcza w kontekście diet odchudzających. Tymczasem badanie opublikowane w JAMA Network Open pokazuje, że nie sam fakt spożywania węglowodanów, ale ich rodzaj w średnim wieku może mieć istotne znaczenie dla zdrowego starzenia. Naukowcy postawili pytanie, czy jakość i źródło węglowodanów spożywanych przed sześćdziesiątym rokiem życia wiążą się z kondycją fizyczną, psychiczną i metaboliczną w późniejszych dekadach życia.
Węglowodany a zdrowe starzenie – co naprawdę sprawdzili naukowcy
Analiza objęła dane 47 513 kobiet uczestniczących w Nurses’ Health Study, które wypełniały szczegółowe kwestionariusze żywieniowe w latach 1984–2016. W momencie rozpoczęcia obserwacji wszystkie uczestniczki miały mniej niż 60 lat. Badacze przeanalizowali zarówno całkowitą ilość spożywanych węglowodanów, jak i ich jakość, rozróżniając węglowodany rafinowane oraz tak zwane węglowodany wysokiej jakości, pochodzące z produktów nieprzetworzonych.
Zdrowe starzenie zdefiniowano bardzo precyzyjnie. Oznaczało ono dożycie co najmniej 70. roku życia bez występowania 11 poważnych chorób przewlekłych, bez zaburzeń pamięci, bez ograniczeń sprawności fizycznej oraz przy zachowanym dobrym zdrowiu psychicznym.
Wysokiej jakości węglowodany a szanse na zdrowe życie po 70. roku
Wyniki analizy pokazały wyraźną zależność między rodzajem spożywanych węglowodanów a spełnieniem kryteriów zdrowego starzenia. Kobiety, które w średnim wieku spożywały najwięcej błonnika pokarmowego oraz węglowodanów wysokiej jakości, miały nawet o 37 procent większe szanse na dożycie 70. roku życia w dobrym stanie zdrowia. Jednocześnie spożycie węglowodanów rafinowanych wiązało się z obniżeniem prawdopodobieństwa zdrowego starzenia o 13 procent.
Autorzy badania podkreślili, że zarówno ilość błonnika, jak i źródło węglowodanów miały mierzalny związek z kondycją organizmu w starszym wieku. Węglowodany pochodzące z produktów pełnoziarnistych, warzyw, owoców i roślin strączkowych okazały się istotnym elementem diety sprzyjającej długowieczności.
Węglowodany rafinowane a ryzyko chorób w starszym wieku
Badanie jasno rozróżniało węglowodany wysokiej jakości od tych rafinowanych. Do tej drugiej grupy zaliczono produkty wysoko przetworzone, takie jak białe pieczywo, makarony, biały ryż, pizza, słodkie wypieki, napoje gazowane, cukry dodane oraz ciasta. Produkty te dostarczają głównie skrobi i cukru, przy minimalnej zawartości błonnika oraz składników odżywczych.
Eksperci od lat wskazują, że węglowodany rafinowane sprzyjają wahaniom poziomu glukozy, nie zapewniają długotrwałego uczucia sytości i mogą wpływać niekorzystnie na metabolizm. Julie Smith, dietetyczka kliniczna z University of Toledo Medical Center, zwracała uwagę, że proces rafinacji pozbawia żywność większości naturalnych składników, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu.
Węglowodany złożone, błonnik i zdrowie metaboliczne
Węglowodany złożone pełnią istotną rolę w utrzymaniu stabilnego poziomu cukru we krwi, wspieraniu pracy mózgu oraz regulacji apetytu. Są naturalnym źródłem witamin, minerałów i błonnika, który odgrywa kluczową rolę w zdrowiu jelit i układu metabolicznego. Badanie potwierdziło, że to właśnie te właściwości mogą mieć znaczenie dla zachowania sprawności fizycznej i poznawczej w starszym wieku.
Autorzy podkreślili, że nie wszystkie węglowodany należy traktować jednakowo, a ich jakość w diecie kobiet w średnim wieku może mieć długofalowe konsekwencje zdrowotne.
Co oznaczają wyniki badania dla diety i długowieczności
Wnioski płynące z analizy są spójne z dotychczasową wiedzą na temat zdrowego odżywiania. Naturalnie występujące węglowodany z pełnych ziaren, warzyw, owoców i roślin strączkowych mogą sprzyjać zdrowemu starzeniu, podczas gdy produkty wysoko przetworzone warto ograniczać. Badanie nie sugeruje eliminacji węglowodanów, lecz zwraca uwagę na ich jakość i źródło jako jeden z elementów stylu życia wpływającego na długość i jakość życia.
