Trujące grzyby podobne do jadalnych. Te pomyłki zdarzają się najczęściej
Jedną z najbardziej znanych pomyłek jest lisówka pomarańczowa brana za pieprznika jadalnego, czyli popularną kurkę. Różnice istnieją, ale w lesie nie zawsze są oczywiste. Lisówka ma zwykle bardziej intensywnie pomarańczowy kolor i gęste, cienkie blaszki schodzące na trzon. U kurki pod kapeluszem znajdują się grubsze, nieregularne fałdy. Jeszcze groźniejsza może być pomyłka czubajki kani z muchomorem, zwłaszcza gdy grzyb jest młody i nie wykształcił jeszcze wszystkich charakterystycznych cech. Muchomor sromotnikowy bywa również mylony z gąską zielonką albo gołąbkiem zielonawym, a muchomor plamisty z kanią. Na liście częstych pomyłek znajduje się też goryczak żółciowy przypominający borowika szlachetnego, mleczaj wełnianka podobny do rydza, maślanka wiązkowa mylona z opieńką miodową, muchomor jadowity brany za pieczarkę oraz piestrzenica kasztanowata, którą można pomylić ze smardzem.
Jak odróżnić kurkę od lisówki i nie popełnić błędu
Największym problemem nie jest brak atlasów czy zdjęć, ale zbyt duża pewność siebie. Młode grzyby mogą wyglądać inaczej niż dorosłe okazy, a właśnie wtedy najłatwiej o błąd. Dlatego początkującym grzybiarzom zaleca się zbieranie przede wszystkim grzybów rurkowych, czyli takich, które od spodu kapelusza mają warstwę przypominającą gąbkę. Ryzyko trafienia w tej grupie na grzyb śmiertelnie trujący jest dużo mniejsze niż w przypadku gatunków blaszkowych. Nie powinno się także odcinać wyłącznie kapelusza czy części trzonu. Cały owocnik może zawierać cechy potrzebne do prawidłowego rozpoznania. Jeśli pojawia się choć cień wątpliwości, grzyba lepiej nie zabierać do domu.
Nie działają też popularne domowe sposoby na sprawdzanie, czy grzyb jest trujący. Ciemniejąca srebrna łyżeczka, cebula wrzucona do garnka czy smak grzyba nie pozwalają bezpiecznie ocenić gatunku. Niektóre bardzo trujące grzyby mogą mieć łagodny, a nawet przyjemny smak. Nie warto również opierać decyzji na zdjęciu ocenionym przez aplikację czy sztuczną inteligencję. W razie wątpliwości zbiory można bezpłatnie pokazać grzyboznawcy lub klasyfikatorowi w stacji sanitarno-epidemiologicznej.
Kurka vs lisówka pomarańczowa
Kurka ma pod kapeluszem grube, nieregularne fałdy.Lisówka ma cienkie i gęste blaszki.Lisówka jest zwykle bardziej intensywnie pomarańczowa.Miąższ kurki jest biały, lisówki pomarańczowy.
Kania vs muchomor sromotnikowy
Kania ma zygzakowaty wzór na trzonie.Jej pierścień można przesuwać.Na kapeluszu ma charakterystyczny garbek.Muchomor sromotnikowy ma gładki, zwykle zielonkawy kapelusz.U podstawy jego trzonu znajduje się charakterystyczna workowata osłona.
Kania vs muchomor plamisty
Muchomor plamisty ma białe łatki na brązowym kapeluszu.Kania ma charakterystyczny garbek i zygzakowaty wzór na trzonie.Pierścień kani jest ruchomy.Muchomor ma zgrubiałą podstawę trzonu.
Gąska zielonka vs muchomor sromotnikowy
Gąska ma żółte blaszki.Nie ma pierścienia ani workowatej osłony u podstawy trzonu.Muchomor ma białe lub kremowe blaszki.Ma także pierścień i charakterystyczną osłonę u podstawy.
Gołąbek zielonawy vs muchomor sromotnikowy
Gołąbek nie ma pierścienia ani osłony u podstawy trzonu.Jego kapelusz często ma popękaną, mozaikową powierzchnię.Muchomor ma gładki kapelusz, pierścień i workowatą osłonę u podstawy.
Borowik szlachetny vs goryczak żółciowy
Młody borowik ma jasne rurki, które później stają się żółtooliwkowe.Goryczak ma rurki, które z czasem różowieją.Na trzonie goryczaka widać ciemną siateczkę.Borowik ma siateczkę jaśniejszą.
Rydz vs mleczaj wełnianka
Mleczaj wełnianka ma charakterystyczny włochaty brzeg kapelusza.Jej kapelusz jest lekko wklęsły.Rydz nie ma tak wyraźnie owłosionego brzegu.
Opieńka miodowa vs maślanka wiązkowa
Opieńka ma pierścień na trzonie.Maślanka wiązkowa pierścienia nie ma.Maślanka ma gładki kapelusz.Oba gatunki mogą rosnąć w skupiskach na drewnie.
Pieczarka polna vs muchomor jadowity
Blaszki pieczarki zmieniają kolor z jasnych przez różowe do ciemnych.Muchomor jadowity ma białe lub kremowe blaszki.U podstawy jego trzonu znajduje się workowata osłona.Pieczarka takiej osłony nie ma.
Smardz vs piestrzenica kasztanowata
Smardz ma kapelusz z regularnymi zagłębieniami przypominającymi plaster miodu.Jest pusty w środku na całej długości.Piestrzenica ma silnie pofałdowany, nieregularny kapelusz przypominający mózg.
Jak bezpiecznie zbierać grzyby? Liczy się nie tylko gatunek
Nawet dobrze rozpoznany grzyb może zaszkodzić, jeśli zostanie zebrany w złym miejscu albo źle przechowany. Nie należy zbierać grzybów przy ruchliwych drogach, zakładach przemysłowych, wysypiskach ani w innych miejscach narażonych na zanieczyszczenia, ponieważ mogą gromadzić metale ciężkie i inne szkodliwe substancje. Zbiory najlepiej wkładać do przewiewnego koszyka lub łubianki. W foliowej torbie grzyby szybko się zaparzają i psują. Nie należy też niszczyć gatunków trujących i niejadalnych. Są częścią ekosystemu, a niektóre podlegają ochronie.
Objawy zatrucia grzybami mogą pojawić się dopiero po wielu godzinach
Nudności, wymioty, biegunka i ból brzucha to jedne z najczęstszych objawów zatrucia, ale ich brak tuż po posiłku wcale nie oznacza, że wszystko jest w porządku. Przy niektórych toksynach symptomy pojawiają się dopiero po kilkunastu godzinach. Mogą wystąpić również silne osłabienie, zawroty głowy, zaburzenia świadomości, drgawki, zaburzenia rytmu serca, żółtaczka oraz objawy uszkodzenia wątroby lub nerek. Szczególnie niebezpieczne jest zatrucie muchomorem sromotnikowym. Po pierwszej fazie dolegliwości może nastąpić chwilowa poprawa, która bywa myląca, ponieważ w tym czasie toksyny nadal uszkadzają narządy.
Co robić po zatruciu grzybami? Tu liczy się czas
Jeśli po zjedzeniu grzybów pojawią się niepokojące objawy, nie należy czekać, aż same miną. Trzeba jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, wezwać pogotowie pod numerem 999 lub 112 albo zgłosić się do szpitala. Pomocy medycznej powinny szukać również osoby, które jadły tę samą potrawę, nawet jeśli nie mają jeszcze objawów. Nie wolno podawać alkoholu ani mleka, ponieważ mogą przyspieszać wchłanianie toksyn. Najważniejsza jest szybka ocena lekarska i leczenie dostosowane do rodzaju zatrucia.
W Polsce rośnie ponad 3000 gatunków grzybów wielkoowocnikowych, około 1300 uznaje się za jadalne, a około 200 za trujące. Przy takich liczbach najbezpieczniejsza zasada pozostaje bardzo prosta: jeśli nie masz stuprocentowej pewności, co znalazłeś, nie wkładaj tego do koszyka.
