Badanie opisane w czasopiśmie „Frontiers in Cellular and Infection Microbiology” objęło 25 osób z otyłością w Chinach. Średni wiek uczestników wynosił około 27 lat, a wskaźnik BMI mieścił się w przedziale od 28 do 45. Naukowcy analizowali zmiany zachodzące podczas programu opartego na okresowym ograniczaniu kalorii, określanego jako intermittent energy restriction (IER), czyli jednej z odmian postu przerywanego.
Post przerywany a odchudzanie i aktywność mózgu
Program rozpoczął się od 32-dniowego etapu kontrolowanego postu. Uczestnicy otrzymywali posiłki przygotowane przez dietetyka, a liczba kalorii była stopniowo zmniejszana aż do około jednej czwartej podstawowego zapotrzebowania energetycznego. Następnie rozpoczęła się 30-dniowa faza mniej restrykcyjna. Kobiety spożywały około 500 kalorii dziennie, a mężczyźni około 600 kalorii dziennie. Po zakończeniu programu uczestnicy schudli średnio 7,6 kg, czyli około 7,8 proc. wyjściowej masy ciała. Zmniejszyła się także ilość tkanki tłuszczowej i obwód talii. Badacze odnotowali również spadek ciśnienia tętniczego, poziomu glukozy na czczo, cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL oraz aktywności enzymów związanych z funkcjonowaniem wątroby.
Intermittent fasting a mikrobiom jelitowy
W czasie badania analizowano próbki kału, wyniki badań krwi oraz aktywność mózgu przy użyciu funkcjonalnego rezonansu magnetycznego fMRI. Naukowcy obserwowali zmiany w obszarach związanych z apetytem, emocjami, uczeniem się, kontrolą impulsów i układem nagrody. „Pokazaliśmy, że dieta IER zmienia oś jelita–mózg–mikrobiom u ludzi. Zaobserwowane zmiany w mikrobiomie jelitowym i aktywności regionów mózgu związanych z uzależnieniem podczas utraty masy ciała i po niej są bardzo dynamiczne i pozostają ze sobą powiązane w czasie” – wyjaśnia Qiang Zeng, współautor badania. W czasie odchudzania zmienił się także skład bakterii jelitowych. Znacznie wzrosła liczebność Faecalibacterium prausnitzii, Parabacteroides distasonis oraz Bacterokles uniformis. Jednocześnie zmniejszyła się ilość Escherichia coli.
Mikrobiom jelitowy a apetyt i samokontrola
Analizy wykazały również zależność między konkretnymi bakteriami jelitowymi a aktywnością wybranych obszarów mózgu. Obecność E. coli, Coprococcus comes i Eubacterium hallii była związana z niższą aktywnością lewego dolnego zakrętu oczodołowo-czołowego, obszaru uczestniczącego między innymi w kontroli impulsów i samokontroli podczas odchudzania. Inne bakterie wykazywały odwrotną zależność. Parabacteroides distasonis oraz Flavonifractor plautii wiązano z obszarami mózgu odpowiedzialnymi za uwagę, hamowanie reakcji ruchowych, emocje i uczenie się. „Zdrowy i zrównoważony mikrobiom jelitowy ma kluczowe znaczenie dla utrzymania równowagi energetycznej i prawidłowej masy ciała. Nieprawidłowy mikrobiom może natomiast zmieniać nasze zachowania żywieniowe poprzez wpływ na określone obszary mózgu związane z uzależnieniem” – tłumaczy Yongli Li, współautor badania. Badacze podkreślają, że wyniki sugerują istnienie dwukierunkowej komunikacji między jelitami a mózgiem. Mikrobiom produkuje substancje wpływające na układ nerwowy, a mózg z kolei reguluje zachowania żywieniowe i apetyt.
Czy post przerywany naprawdę działa?
Autorzy publikacji zaznaczają, że badanie było niewielkie i miało charakter obserwacyjny, dlatego nie pozwala jednoznacznie określić związku przyczynowo-skutkowego. Nie wiadomo jeszcze, czy to bakterie jelitowe wpływają na aktywność mózgu, czy odwrotnie. Późniejsze badania również analizowały wpływ postu przerywanego na mikrobiom i metabolizm. W przeglądzie badań opublikowanym w 2024 roku naukowcy opisali, że post przerywany może wpływać na różnorodność i skład bakterii jelitowych, choć wyniki poszczególnych analiz były zróżnicowane. Inne badanie z 2024 roku wykazało większą utratę masy ciała oraz bardziej wyraźne zmiany w mikrobiomie u osób stosujących post przerywany połączony z dietą wysokobiałkową niż u uczestników klasycznej diety redukcyjnej. „Kolejnym pytaniem jest dokładny mechanizm komunikacji między mikrobiomem jelitowym a mózgiem u osób z otyłością, także podczas odchudzania. Chcemy ustalić, które bakterie jelitowe i które obszary mózgu mają kluczowe znaczenie dla skutecznej utraty masy ciała i utrzymania zdrowej wagi” – podkreśla Liming Wang, współautor badania.
