Badanie opublikowane w „Nature Health” przez zespół z Uniwersytetu Pensylwanii objęło ponad 400 tys. wpisów z Reddit, pochodzących od niemal 70 tys. użytkowników stosujących leki GLP-1, takie jak semaglutyd i tirzepatyd.
Leki GLP-1 skutki uboczne. Co ujawniła analiza Reddit i sztuczna inteligencja
Analiza przeprowadzona z wykorzystaniem sztucznej inteligencji pozwoliła wyodrębnić wzorce zgłaszanych objawów, które nie są w pełni odzwierciedlone w danych z badań klinicznych. Wśród nich znalazły się przede wszystkim problemy reprodukcyjne, w tym nieregularne cykle menstruacyjne i nieoczekiwane krwawienia, a także objawy związane z regulacją temperatury ciała, takie jak dreszcze, uderzenia gorąca i uczucie zimna.
„Niektóre ze skutków ubocznych, które znaleźliśmy, jak nudności, są dobrze znane, i to pokazuje, że metoda wychwytuje rzeczywisty sygnał” – mówi Sharath Chandra Guntuku. „Te niedostatecznie raportowane objawy to wskazówki pochodzące bezpośrednio od pacjentów, bez żadnej sugestii, na które klinicyści mogą zwrócić uwagę”.
Nowe skutki uboczne GLP-1. Nieregularne miesiączki, zmiany temperatury i zmęczenie
Wyniki analizy wskazują, że około 4 proc. użytkowników zgłaszających działania niepożądane odnosiło się do zmian w cyklu miesiączkowym, w tym nieregularności, obfitych krwawień oraz krwawień międzymiesiączkowych. Jednocześnie zmęczenie pojawiło się jako drugi najczęściej raportowany objaw, mimo że w badaniach klinicznych nie osiągało wysokich progów raportowania. „Objawy reprodukcyjne to jeden z najbardziej interesujących sygnałów. Prawie 4% użytkowników, którzy zgłaszali skutki uboczne, wspominało o zmianach miesiączkowych” – mówi Neil Sehgal. „Biorąc pod uwagę, że Reddit jest platformą, na której dominują mężczyźni, rzeczywisty odsetek wśród kobiet może być wyższy”. „Zmęczenie było również drugim najczęściej zgłaszanym objawem, ale w istniejących badaniach klinicznych pojawia się znacznie rzadziej. Ta luka między tym, co zgłaszają pacjenci, a tym, co trafia do badań, była jednym z powodów podjęcia tego projektu” – dodaje Sehgal.
Badania kliniczne a działania niepożądane leków GLP-1. Gdzie powstaje luka
Badania kliniczne pozostają podstawą oceny bezpieczeństwa leków, jednak ich konstrukcja skupia się głównie na najpoważniejszych i najczęstszych działaniach niepożądanych. W przypadku leków GLP-1 dobrze udokumentowane są objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, wymioty, biegunka i zaparcia, które mogą występować u 40–85 proc. pacjentów. „Badania kliniczne zazwyczaj identyfikują najbardziej niebezpieczne skutki uboczne leków” – mówi Lyle Ungar. „Ale mogą nie wychwycić objawów, które są dla pacjentów najbardziej uciążliwe; choć media społecznościowe nie są reprezentatywne, duża liczba wpisów może odzwierciedlać dodatkowe obawy”. Autorzy podkreślają, że wyniki analizy nie dowodzą związku przyczynowego. Oznaczają jedynie, że użytkownicy zgłaszali określone objawy w trakcie stosowania leków. Jednocześnie wskazują na możliwe wyjaśnienie biologiczne – leki GLP-1 oddziałują na podwzgórze, które odpowiada za regulację hormonów, temperatury ciała i gospodarki energetycznej.
Czy GLP-1 są bezpieczne – rola AI i mediów społecznościowych w monitorowaniu leków
Badacze zwracają uwagę, że dane z Reddit nie są reprezentatywne dla całej populacji. Użytkownicy tej platformy są częściej młodsi, częściej mężczyznami i pochodzą głównie ze Stanów Zjednoczonych. Dodatkowo osoby z negatywnymi doświadczeniami częściej publikują swoje relacje, co może wpływać na obraz wyników. „Największym wyzwaniem jest zrozumienie, co właściwie znaleźliśmy” – mówi Sehgal. „Użytkownicy Reddita nie są reprezentatywną próbą wszystkich osób przyjmujących te leki. Jeśli ktoś miał dobre doświadczenia, jest mniej prawdopodobne, że będzie o tym pisał online”.
Zespół badawczy wskazuje jednak, że analiza mediów społecznościowych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji może pełnić funkcję wczesnego systemu ostrzegania, szczególnie w przypadku leków szybko zyskujących popularność. „Wcześniejsze badania pokazały, że media społecznościowe mogą być użyteczne w monitorowaniu bezpieczeństwa leków” – dodaje Sehgal. „To, co się zmieniło, to technologia. Duże modele językowe pozwalają analizować takie dane znacznie szybciej i bardziej spójnie”. Autorzy zapowiadają rozszerzenie badań na inne platformy i populacje, w tym dane w różnych językach. Jednocześnie wskazują, że osoby przyjmujące leki GLP-1 powinny konsultować nowe lub nietypowe objawy z lekarzem.
