Agoniści receptora GLP-1 w ostatnich latach są stosowani zarówno w leczeniu cukrzycy typu 2, jak i w terapii otyłości. Szacuje się, że około 12 proc. dorosłych w Stanach Zjednoczonych przyjmuje leki z tej grupy, takie jak semaglutyd. Dotychczasowe dane wskazują, że większość osób może w ciągu roku zredukować masę ciała o 5–15 proc. wartości wyjściowej. Jednocześnie odsetek pacjentów, którzy nie osiągają oczekiwanych rezultatów, sięga nawet 20 proc. Analiza opublikowana w czasopiśmie „Nature” wskazuje, że jednym z czynników różnicujących skuteczność leczenia może być uwarunkowanie genetyczne. Odpowiedź organizmu na terapię GLP-1 nie jest jednorodna, co oznacza, że u części osób mechanizmy regulujące łaknienie i metabolizm nie reagują w sposób wystarczający na działanie leku.
Dlaczego GLP-1 nie działa u części pacjentów
Przegląd badań opublikowany w „Obesity Science and Practice” analizuje możliwość łączenia agonistów GLP-1 z preparatem zawierającym naltrekson i bupropion w jednej tabletce. Taka strategia zakłada jednoczesne oddziaływanie na różne mechanizmy regulujące apetyt i zachowania żywieniowe.
„Łączenie NB-ER z GLP-1 ma uzasadnienie mechanistyczne, ponieważ GLP-1 przede wszystkim powoduje szybsze uczucie sytości i zmniejsza głód, natomiast NB-ER redukuje zachcianki na jedzenie” – mówi Muzamil Hussain, badacz kliniczny zajmujący się cukrzycą i otyłością na Ulster University. W analizie podkreślono, że takie połączenie może być szczególnie przydatne u osób, które nie osiągnęły co najmniej 5 proc. redukcji masy ciała przy stosowaniu samego GLP-1.
Contrave działanie i wpływ na oś jelito–mózg
Preparat zawierający naltrekson i bupropion oddziałuje na układ nerwowy, wpływając na mechanizmy regulujące apetyt oraz odczuwanie przyjemności związanej z jedzeniem. „Contrave (Mysimba) to lek, który zmienia sygnały w mózgu w obszarze odpowiedzialnym za kontrolę uczucia głodu i wydatkowania energii, a także w części odpowiadającej za odczuwanie przyjemności podczas jedzenia” – mówi Muzamil Hussain. Działanie obejmuje m.in. wpływ na układ dopaminowy, podwzgórze oraz układ mezolimbiczny. „Zmieniając te sygnały w mózgu, Contrave zwiększa uczucie sytości i zmniejsza zachcianki na jedzenie, co prowadzi do utraty masy ciała” – dodaje badacz. Lek wpływa również na zachowania żywieniowe związane z tzw. jedzeniem emocjonalnym. „Contrave osłabia sygnał mózgowy i sprawia, że jedzenie tłustych lub słodkich produktów jest mniej satysfakcjonujące oraz zmniejsza potrzebę sięgania po nie” – mówi Hussain.
Co zrobić gdy GLP-1 nie działa – kierunek leczenia spersonalizowanego
Specjaliści zwracają uwagę, że leczenie otyłości nie opiera się na jednym schemacie skutecznym dla wszystkich pacjentów. „Otyłość to przewlekły, złożony problem zdrowotny i nie istnieje jedna terapia, która działa u każdego pacjenta” – mówi Mir Ali, chirurg bariatryczny i dyrektor medyczny MemorialCare Surgical Weight Loss Center. Również praktyka kliniczna potwierdza zmienność odpowiedzi na leczenie. „Istnieje wysoki poziom frustracji, gdy pacjenci stosują leczenie i nie osiągają oczekiwanych rezultatów. Nie zawsze da się przewidzieć, kto odpowie na terapię” – mówi Jennifer Cheng, kierująca oddziałem endokrynologii w Jersey Shore University Medical Center.
Zwraca ona uwagę na konieczność identyfikacji przyczyn braku odpowiedzi na leczenie oraz szybkiego wdrażania alternatywnych lub łączonych terapii. „Ukierunkowane i spersonalizowane leczenie powinno być wprowadzane wcześniej, aby pomóc pacjentom osiągnąć efekty” – mówi Cheng. Wnioski z przeglądu wskazują, że podejście wielokierunkowe, obejmujące różne mechanizmy regulujące apetyt i metabolizm, może zwiększyć skuteczność terapii u osób z niewystarczającą odpowiedzią na leczenie GLP-1.
