Koenzym Q10, nazywany też CoQ10, bierze udział w produkcji energii w komórkach i działa jako przeciwutleniacz. Właśnie dlatego od lat interesuje badaczy zajmujących się chorobami układu krążenia, metabolizmem i przewlekłym bólem. Nie jest jednak lekiem na wszystkie te problemy. W części badań efekty były wyraźne, w innych bardziej umiarkowane.
Koenzym Q10 a serce. W jednym badaniu spadł ważny marker stanu zapalnego
Jednym z najlepiej poznanych zastosowań CoQ10 jest jego wpływ na układ krążenia. W badaniu z 2018 roku osoby z chorobami serca przyjmowały koenzym Q10 przez 12 tygodni. Po tym czasie obniżyło się u nich stężenie wysokoczułego białka C-reaktywnego, czyli hs-CRP. To jeden z markerów stanu zapalnego, który wiąże się m.in. z ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.Stosowano dawki od 30 do 300 mg dziennie, a mediana wynosiła 175 mg. CoQ10 sprawdzano też jako możliwe wsparcie dla serca podczas leczenia niektórymi lekami przeciwnowotworowymi. Dane sugerują, że może ograniczać uszkodzenia wywoływane m.in. przez doksorubicynę.
Koenzym Q10 na migrenę. Napady były rzadsze i krótsze
Ciekawie wyglądają również dane dotyczące migreny. Przegląd sześciu badań z 2021 roku pokazał, że osoby przyjmujące CoQ10 przez trzy miesiące miały mniej napadów niż uczestnicy otrzymujący placebo. Same bóle nie były jednak słabsze. Zmieniły się za to dwie rzeczy: migreny pojawiały się rzadziej i trwały krócej.
To ważne, bo oznacza, że CoQ10 nie zadziałał jak typowy środek przeciwbólowy. Potencjalna korzyść dotyczyła przede wszystkim częstotliwości i czasu trwania napadów.
Fibromialgia i koenzym Q10. Mniej bólu i zmęczenia
Fibromialgia może powodować ból w różnych częściach ciała, przewlekłe zmęczenie i zaburzenia snu. CoQ10 sprawdzano także u osób z tym rozpoznaniem. W części badań obserwowano zmniejszenie bólu, zmęczenia i porannego wyczerpania. Pojawiały się również sygnały poprawy w zakresie objawów depresyjnych i lękowych, które często towarzyszą fibromialgii.
W jednym z badań poprawa wskaźników związanych z bólem wynosiła od 24 do 37 proc. Jeśli dolegliwości słabną, może to mieć znaczenie nie tylko dla samopoczucia, ale też dla codziennego funkcjonowania i jakości życia.
Koenzym Q10 a zaburzenia erekcji. Korzyści nie dotyczyły wszystkich
CoQ10 sprawdzano również u 230 mężczyzn z zaburzeniami erekcji i nadciśnieniem. Suplementację prowadzono przez trzy miesiące równolegle z leczeniem nadciśnienia. Najlepszy efekt zaobserwowano u mężczyzn z łagodnymi zaburzeniami erekcji. Po zakończeniu badania 20,1 proc. z nich nie zgłaszało już objawów.
U osób z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami podobnej poprawy nie stwierdzono. To oznacza, że wyników nie można przenosić na wszystkich mężczyzn z tym problemem.
Koenzym Q10 a cukrzyca typu 2. Spadały glukoza, insulina i HbA1c
Kolejny obszar to gospodarka cukrowa. U osób z cukrzycą typu 2 CoQ10 wiązano z poprawą kontroli glikemii oraz parametrów lipidowych. Więcej danych przyniósł przegląd 40 wcześniejszych badań. U uczestników przyjmujących koenzym Q10 obniżały się stężenia glukozy i insuliny na czczo. Spadała również wartość HbA1c, czyli parametru pokazującego średni poziom cukru we krwi z ostatnich około trzech miesięcy.
W analizowanych badaniach stosowano od 100 do 900 mg dziennie. Suplementacja trwała od czterech tygodni do sześciu miesięcy.
Jak stosować koenzym Q10? Nie ma jednej dawki dla wszystkich
CoQ10 jest dostępny w tabletkach, kapsułkach, kapsułkach miękkich oraz preparatach płynnych. Na rynku można znaleźć produkty zawierające od 30 do 600 mg. Są też preparaty do stosowania na skórę, ale na temat ich działania wiadomo zdecydowanie mniej. Nie ustalono jednej dawki, która byłaby odpowiednia dla każdego. W badaniach dotyczących serca stosowano zwykle od 100 do 400 mg dziennie. W badaniach nad chorobami neurodegeneracyjnymi pojawiały się znacznie większe ilości, od 600 do nawet 3000 mg na dobę.
Nie są to jednak dawki do samodzielnego stosowania. Ilość powinna zależeć od stanu zdrowia, celu suplementacji oraz innych leków i suplementów przyjmowanych na co dzień.
Czy koenzym Q10 jest bezpieczny? Uważaj na interakcje
U dorosłych CoQ10 jest na ogół dobrze tolerowany. Nie zaleca się jednak rutynowego stosowania go w ciąży ani podczas karmienia piersią bez konsultacji z lekarzem. Warto też pamiętać, że amerykańska FDA nie zatwierdziła koenzymu Q10 jako leku na konkretną chorobę. Znacznie ważniejsza jest jednak kwestia interakcji. CoQ10 może osłabiać działanie niektórych preparatów, w tym insuliny, części leków przeciwnowotworowych oraz warfaryny.
Jeśli ktoś przyjmuje leki na stałe, najlepiej omówić suplementację z lekarzem albo farmaceutą jeszcze przed jej rozpoczęciem.
Czy można przyjąć za dużo koenzymu Q10?
CoQ10 jest dobrze tolerowany również w większych ilościach. Dane wskazują, że toksyczność jest mało prawdopodobna nawet przy dawkach sięgających 1200 mg dziennie. To jednak nie znaczy, że im więcej, tym lepiej. W większości badań stosowano około 100–200 mg na dobę. Przy wyższych dawkach częściej pojawiały się działania niepożądane. W jednym badaniu osoby przyjmujące co najmniej 100 mg dziennie z powodu migreny zgłaszały bezsenność.
Przy 300 mg i więcej obserwowano z kolei wzrost aktywności enzymów wątrobowych, choć nie stwierdzono toksycznego uszkodzenia wątroby. Do łagodniejszych skutków ubocznych należą dolegliwości żołądkowe, nudności, wymioty i biegunka. Rzadziej mogą wystąpić zawroty głowy, zmęczenie, ból głowy, zgaga i nadwrażliwość na światło.
Koenzym Q10 może wchodzić w interakcje z lekami
Przy wyborze suplementu warto sprawdzić skład, dawkę i wiarygodność producenta. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z alergiami i astmą, bo określenie „naturalny” nie oznacza automatycznie, że preparat będzie dla każdego bezpieczny.
Najważniejsze są jednak możliwe interakcje z lekami. CoQ10 może wpływać m.in. na działanie insuliny, warfaryny i części leków przeciwnowotworowych. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, suplementację najlepiej wcześniej omówić z lekarzem lub farmaceutą.
6
health.com
