- Witamina E, zwana „witaminą młodości”, jest kluczowa dla organizmu, ale jej nadmierne spożycie, zwłaszcza w formie suplementów, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.
- Przedawkowanie witaminy E może skutkować nadmiernym rozrzedzeniem krwi, zaburzeniami krzepnięcia, zwiększonym ryzykiem krwawień (zewnętrznych i wewnętrznych), a nawet udaru krwotocznego.
- Dodatkowo, wysokie dawki witaminy E mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami, nasilając ich działanie lub zakłócając ich skuteczność, co jest szczególnie niebezpieczne dla osób przyjmujących leki rozrzedzające krew czy immunosupresyjne.
- Dowiedz się, jakie są objawy przedawkowania i dlaczego warto zachować ostrożność przy suplementacji "witaminy młodości"!
Witamina E rozpuszcza się w tłuszczach. Jest znana z silnych właściwości przeciwutleniających. Oznacza to, że może spowalniać procesy starzenia, zmniejszać ryzyko rozwoju niektórych nowotworów, chorób neurodegeneracyjnych i metabolicznych. Korzystnie wpływa na układ krwionośny, zmniejszając ryzyko powstawania zakrzepów.
Naturalne źródła witaminy E
Dzienna zalecana dawka zalezy od wiegu i wagi. Priorytetowo powinna być przyjmowana z jedzeniem – taka forma podania może też zmniejszać ryzyko ewentualnego przedawkowania.
Gdzie znajdziemy witaminę E:
- w owocach, jak mango i kiwi
- w zielonych warzywach, jak brokuły i szpinak, ale też w pomidorach
- w nasionach i orzechach, takich jak nasiona słonecznika, orzechy ziemne, laskowe, migdały
- w olejach, a szczególnie bogate w witaminę E są olej słonecznikowy, olej sojowy, olej kukurydziany, olej z krokosza barwierskiego, olej z kiełków pszenicy.
Czy można przedawkować witaminę E?
Jako witamina rozpuszczalna w tłuszczach, witamina E może być magazynowana przez organizm – szczególnie, gdy jest podawana w formie suplementów. A tych nie brakuje, bo kto by nie chciał „doładować się” witaminą, zwaną witaminą młodości? Górna dobowa granica jest dość wysoka – 1000 mg. Mimo to zdarza się przedawkować tę witaminę i może mieć to konsekwencje dla zdrowia.
Dlaczego zażywa się witaminę E? Wiele osób sięga po witaminę E, aby poprawić stan włosów, paznokci, ale też układu odpornościowego i ogólny stan organizmu – korzystając z przeciwstarzeniowych walorów antyoksydantów.
W rzeczywistości, jeśli nie zmagamy się z niedoborem witaminy E, to jej suplementacja nie jest potrzebna. Suplementacja witaminy E wskazana może być u pacjentów m.in. z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów, z chorobami takimi jak mukowiscydoza, czy u osób będących na diecie niskotłuszczowej.
Objawy przedawkownia witaminy E
Wśród skutków nadmiaru witaminy E wymienia się:
- nadmierne rozrzedzenie krwi
- zaburzenia krzepnięcia - czyli zbyt słabe krzepnięcie krwi, wydłużony czas krzepnięcia
- nadmierne krwawienia, zarówno zewnętrzne, czyli po urazach, przerwaniu ciągłości tkanek, ale też wewnętrzne
- zwiększone ryzyko udaru krwotocznego – niektóre badania wykazały, że to ryzyko wzrasta już przy dawce powyżej 180 mg na dobę
- w dawkach powyżej 300 mg na dobę istnieje ryzyko interakcji z lekami rozrzedzającymi krew i nasilenie zaburzeń krzepnięcia oraz zwiększone ryzyko krwawień, również wewnętrznych
- zakłócenia działania innych ważnych leków, m.in. tamoksyfenu – który jest wykorzystywany w leczeniu raka piersi, oraz działanie cyklosporyny, która jest lekiem immunosupresyjnym stosowanym u pacjentów po przeszczepach.
Jak leczyć przedawkowanie witaminy E?
Jak leczyć przedawkowanie witaminy E? Przede wszystkim należy odstawić zażywany preparat, a w razie poważniejszych komplikacji zdrowotnych – skorzystać z pomocy medycznej. Ze względu na ryzyko toksyczności przy nadmiernym spożyciu, przechowywane w domu suplementy z witaminą E należy chronić przed dziećmi (a dzieci przed nadmiarem witaminy E).
Tokoferole i tokotrienole – czym są różne formy witaminy E?
Mówiąc o witaminie E, rzadko zdajemy sobie sprawę, że nie jest to pojedyncza substancja, lecz cała grupa związków chemicznych. Dzielą się one na dwie główne rodziny: tokoferole oraz tokotrienole. W każdej z tych grup znajdziemy cztery formy – alfa (α), beta (β), gamma (γ) oraz delta (δ), co łącznie daje osiem różnych związków.
Za najbardziej aktywną biologicznie i najlepiej przyswajalną przez ludzki organizm uznaje się alfa-tokoferol. To właśnie dlatego normy spożycia i dawkowanie suplementów najczęściej podawane są w przeliczeniu na jego równoważnik. Warto jednak wiedzieć, że pozostałe formy, a zwłaszcza γ-tokoferol oraz tokotrienole, również wykazują cenne właściwości antyoksydacyjne, wspierając ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym i nitrozacyjnym.
Szczegółowe zapotrzebowanie na witaminę E – aktualne normy
Dzienne zapotrzebowanie na witaminę E jest zmienne i zależy od wieku, płci oraz stanu fizjologicznego. Zgodnie z aktualnymi normami Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego (NIZP), zalecane dzienne spożycie, wyrażone jako równoważnik α-tokoferolu, prezentuje się następująco:
- niemowlęta (6-11 miesięcy): 5 mg,
- dzieci (1-6 lat): 6 mg,
- dzieci (7-9 lat): 7 mg,
- dziewczęta (10-18 lat): 8 mg,
- chłopcy (10-18 lat): 10 mg,
- kobiety: 8 mg,
- mężczyźni: 10 mg,
- kobiety w ciąży: 10 mg,
- kobiety karmiące piersią: 11 mg.
Niedobór witaminy E – kto jest narażony i jakie są objawy?
Chociaż niedobór witaminy E występuje rzadko, zwłaszcza w krajach rozwiniętych, istnieją grupy podwyższonego ryzyka. Problem ten dotyczy głównie osób z chorobami zaburzającymi wchłanianie tłuszczów, takimi jak mukowiscydoza, celiakia, choroby trzustki czy wątroby. Na deficyt narażone są także wcześniaki z niską masą urodzeniową, u których rezerwy tej witaminy są bardzo ograniczone.
Skutki niedoboru dotyczą przede wszystkim układu nerwowego i mięśniowego. Do typowych objawów należą osłabienie siły mięśniowej (miopatia), zaburzenia równowagi i koordynacji ruchowej (ataksja) oraz problemy z czuciem (neuropatia obwodowa). Długotrwały deficyt może prowadzić również do pogorszenia wzroku (retinopatii), obniżenia odporności, problemów z koncentracją, a także przyspieszonego rogowacenia i starzenia się skóry.
