Kawa po śniadaniu czy obiedzie dla wielu osób jest codziennym rytuałem. Jeśli jednak zależy nam na dobrym wchłanianiu żelaza, pora jej wypicia ma znaczenie. Związki obecne w kawie mogą ograniczać dostępność tego pierwiastka, a szczególną ostrożność powinny zachować osoby z niedoborem żelaza lub przyjmujące jego preparaty. Nie chodzi o to, że kawa „wypłukuje” żelazo albo że trzeba z niej całkowicie zrezygnować. Problem pojawia się wtedy, gdy pijemy ją w tym samym czasie co posiłek będący źródłem żelaza albo tuż przed lub po przyjęciu preparatu z tym pierwiastkiem. Znaczenie ma przede wszystkim odstęp.
Kawa może utrudniać wchłanianie żelaza
Za ten efekt nie odpowiada przede wszystkim kofeina. Kawa zawiera polifenole, czyli naturalne związki roślinne, które mogą wiązać żelazo w przewodzie pokarmowym. W rezultacie część pierwiastka staje się trudniej dostępna dla organizmu.
Najbardziej podatne na ten efekt jest żelazo niehemowe. To forma obecna przede wszystkim w produktach roślinnych, ale także w wielu preparatach żelaza. Żelazo hemowe, którego źródłem są m.in. mięso i owoce morza, jest na ogół wchłaniane lepiej i w mniejszym stopniu zależy od składu całego posiłku.
Dlatego kawa wypijana bezpośrednio po posiłku może mieć większe znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy żelazo pochodzi głównie z produktów roślinnych.
Jak długo odczekać po żelazie, zanim wypijemy kawę?
Przy suplementacji żelaza warto zachować co najmniej 1–2 godziny odstępu między przyjęciem preparatu a wypiciem kawy.
Można więc przyjąć żelazo rano i popić je wodą, a kawę wypić później. Jeśli rano trudno zachować taki odstęp, preparat można przyjmować o innej porze dnia, zgodnie z zaleceniami lekarza lub farmaceuty.
Jeżeli do tej pory ktoś popijał żelazo kawą albo wypijał ją zaraz po przyjęciu preparatu, nie oznacza to, że suplementacja była całkowicie nieskuteczna. Organizm nadal mógł wchłonąć część pierwiastka. Jeżeli jednak poziom żelaza nie poprawia się zgodnie z oczekiwaniami, sposób i pora przyjmowania preparatu są jednymi z rzeczy, które warto sprawdzić.
Kawa bezkofeinowa też może ograniczać wchłanianie
Zmiana zwykłej kawy na bezkofeinową nie rozwiązuje całkowicie problemu. Powód jest prosty: to nie kofeina odpowiada za większość tego efektu.
Kawa bezkofeinowa nadal zawiera polifenole, które mogą wchodzić w interakcję z żelazem jeszcze zanim zostanie ono wchłonięte.
Jeśli więc przyjmujemy żelazo, ważniejszy od wyboru kawy z kofeiną lub bez niej jest odpowiedni odstęp między jednym a drugim.
Kto powinien szczególnie uważać na kawę przy posiłkach?
U osoby z prawidłowym poziomem żelaza okazjonalna kawa wypita przy posiłku nie musi mieć zauważalnego wpływu na stan zdrowia. Większe znaczenie ma to u osób, które mają już niedobór albo próbują odbudować zapasy tego pierwiastka.
Szczególną uwagę powinny zwrócić osoby:
- z niedoborem żelaza lub niedokrwistością z niedoboru żelaza,
- przyjmujące preparaty żelaza zalecone przez lekarza,
- w ciąży lub mające zwiększone zapotrzebowanie na żelazo,
- z obfitymi miesiączkami,
- stosujące dietę wegetariańską lub wegańską,
- z chorobami przewodu pokarmowego utrudniającymi wchłanianie składników odżywczych.
W ich przypadku sposób przyjmowania preparatu i to, co pojawia się obok niego w diecie, może mieć większe znaczenie dla skuteczności uzupełniania niedoboru.
Co poprawia wchłanianie żelaza?
Preparat żelaza najlepiej popijać wodą. Wchłanianiu żelaza sprzyja również witamina C, która pomaga przekształcić je w postać łatwiejszą do wykorzystania przez organizm.
Jej dobrymi źródłami są m.in.:
- papryka,
- brokuły,
- kiwi,
- truskawki,
- pomarańcze.
Nie oznacza to, że każdą tabletkę żelaza trzeba obowiązkowo łączyć z sokiem czy dodatkowym suplementem witaminy C. Znacznie ważniejsze jest stosowanie preparatu zgodnie z zaleceniami i unikanie połączeń, które mogą osłabiać jego wchłanianie.
Pijesz kawę po jedzeniu? Liczy się przede wszystkim pora
Nie trzeba rezygnować z kawy, nawet jeśli zależy nam na poprawie poziomu żelaza. Wystarczy nie łączyć jej bezpośrednio z przyjmowaniem preparatu i zachować 1–2 godziny odstępu.
Przy posiłkach zawierających głównie żelazo niehemowe również warto pamiętać, że kawa może ograniczać jego dostępność. Ma to szczególne znaczenie u osób z niedoborem żelaza, anemią oraz u tych, które z różnych powodów mają zwiększone zapotrzebowanie na ten pierwiastek.
