Staropolski żurek zachwyca wyjątkowymi walorami smakowymi. Serwowany w chlebie, przepełniony wonnymi ziołami i składnikami, budzi ogromny apetyt. Choć mnóstwo ludzi uważa klasyczne dania za nieodłączny element świąt, ich smak nie zawsze idzie w parze z korzyściami zdrowotnymi. Istnieje przy tym konkretny składnik, który często trafia do żurku, mimo że może negatywnie oddziaływać na organizm.
Zdrowsze alternatywy dla żurku. Jakie składniki warto zastąpić?
Podstawa żurku to mięsny wywar, a ten przygotowywany jest na bazie przetworzonego mięsa takiego jak kiełbasa i boczek. Liczne badania naukowe wykazują związek pomiędzy tym rodzajem mięsa a różnymi nowotworami, chorobami serca i cukrzycą.
Eksperci z Harvard University ostrzegają: "Im wyższe spożycie przetworzonego mięsa, tym większe ryzyko chorób przewlekłych i zgonu".
Dlatego w trosce o swoje zdrowie do przygotowania żurku warto wykorzystać mięso ze sprawdzonych źródeł, które nie zawiera w sobie szkodliwych dodatków.
Do przygotowania tej świątecznej potrawy wykorzystuje się także śmietanę i mąkę pszenną. Śmietana, szczególnie ta bogata w duże ilości tłuszczu, może przemycać dodatkowe kalorie, których - ze względu na duże ilości mięsa - w żurku nie brakuje. Z kolei mąka pszenna jest praktycznie pozbawiona ważnych składników mineralnych. Ma również wysoki indeks glikemiczny. To z kolei może wpływać na wahania poziomu cukru we krwi.
Zamiast tłustej śmietany 18% lub 30%, która obfituje w nasycone kwasy tłuszczowe, warto wypróbować jogurt grecki lub typu Skyr. Mają znacznie mniej tłuszczu i więcej białka. Aby jogurt się nie zważył, trzeba go „zahartować” (wymieszać z kilkoma łyżkami gorącej zupy w oddzielnym naczyniu przed wlaniem do garnka). Z kolei mąkę pszenną warto zastąpić prawdziwym zakwasem żytnim razowy. Zamiast kupować gotowy żurek w butelce, który często jest zagęszczany mąką pszenną, wybierz zakwas z mąki żytniej typu 2000. Mąka żytnia razowa ma znacznie niższy indeks glikemiczny i dużo więcej błonnika.
Zakazany dodatek do żurku. Twoje serce go nie znosi
Jednak istnieje jeszcze inny dodatek, bez którego wiele osób nie wyobraża sobie żurku. Co gorsza – potrafi go dodawać do każdej potrawy. Chodzi o gotowe przyprawy do dań pełne sodu i konserwantów.
Już sam nadmiar soli w diecie negatywnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy, a choroby z nim związane takie jak zawał serca czy udar mózgu, już od wielu lat stanowią główne przyczyny zgonów nie tylko w Polsce, ale na całym świecie. Co więcej, gotowe przyprawy do dań mogą być źródłem szkodliwych dla zdrowia związków. Często poza ogromnymi ilościami soli, znajdują się w nich barwniki, konserwanty i wzmacniacze smaku. W składzie tego typu produktów znajdują się substancje potencjalnie szkodliwe dla zdrowia. Takie jak chociażby glutaminian sodu. Nadmierne spożywanie glutaminianu sodu może powodować zdrowotne problemy takie jak nadmierna potliwość, kołatanie serca, zawroty głowy i ból w klatce piersiowej.
Osoby z tymi dolegliwościami nie powinny jeść żurku
Żurek, choć smaczny i tradycyjny, ze względu na swoje składniki nie jest odpowiedni dla każdego. Osoby z pewnymi schorzeniami powinny zachować ostrożność lub całkowicie unikać tej potrawy. To przede wszystkim:
- Osoby z chorobami układu krążenia (np. miażdżyca, wysoki poziom cholesterolu, nadciśnienie tętnicze). Ze względu na obecność przetworzonego mięsa (kiełbasa, boczek), które zwiększa ryzyko chorób serca i cukrzycy, oraz wysoką zawartość soli w gotowych przyprawach, co negatywnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy i może prowadzić do nadciśnienia, udarów i zawałów.
- Osoby z cukrzycą i insulinoopornością. Żurek często zawiera mąkę pszenną o wysokim indeksie glikemicznym, co może powodować wahania poziomu cukru we krwi. Chociaż istnieją przepisy na żurek z niskim indeksem glikemicznym, tradycyjna wersja może być problematyczna.
- Osoby z refluksem żołądkowym. Kkwaśny charakter żurku, szczególnie tego na zakwasie z mąki żytniej razowej, może pogłębiać stan zapalny błony śluzowej żołądka i nasilać objawy refluksu.
- Osoby z dną moczanową. Żurek może pojawić się w diecie, pod warunkiem, że zupa bazuje na zakwasie z niską zawartością puryn.
- Osoby z problemami z nerkami – z uwagi na wysoką zawartość soli w żurku.
Warto pamiętać, że umiar jest kluczem do zdrowych świąt, a osoby z wymienionymi schorzeniami powinny zwracać szczególną uwagę na skład żurku i w miarę możliwości wybierać jego zdrowsze, odchudzone wersje, np. wybierając zdrowsze zamienniki składników.
