Berberyna to naturalny związek chemiczny należący do alkaloidów, który występuje w roślinach takich jak berberys zwyczajny (Berberis vulgaris), gorzknik kanadyjski czy mahonia pospolita. Najwięcej berberyny pozyskuje się z korzeni, kory oraz łodyg tych roślin. Związek ten od wieków wykorzystywany jest w tradycyjnej medycynie chińskiej i ajurwedyjskiej, głównie ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz wspierające metabolizm. Współcześnie berberyna dostępna jest jako suplement diety, często stosowana przez osoby zmagające się z insulinoopornością, podwyższonym poziomem cholesterolu czy nadwagą.
Berberyna na odchudzanie
W 2026 roku chiński zespół naukowców pod kierunkiem Lubi Lei opublikował w czasopiśmie „JAMA Network Open” wyniki szeroko zakrojonego badania klinicznego dotyczącego skuteczności berberyny u osób z otyłością i metabolicznym stłuszczeniem wątroby (MASLD), ale bez cukrzycy. Celem projektu była rzetelna ocena, czy berberyna – popularny suplement pozyskiwany z roślin – faktycznie obniża ilość tłuszczu trzewnego (VAT) oraz tłuszczu w wątrobie w tej grupie pacjentów. Dotychczasowe obserwacje sugerowały możliwe korzyści metaboliczne, ale brakowało dowodów pochodzących z dobrze zaplanowanych badań na ludziach bez zaburzeń glikemii.
Czy po berberynie się chudnie?
W badaniu wzięło udział 337 dorosłych z otyłością i MASLD, którzy nie chorowali na cukrzycę. Uczestników losowo przydzielono do dwóch grup: jedna przez sześć miesięcy przyjmowała doustnie berberynę, druga – identycznie wyglądające placebo. Średni wiek osób biorących udział wynosił 41,8 roku, a BMI – 31,8. Główne parametry oceniano za pomocą tomografii komputerowej na początku i po zakończeniu terapii. Wyniki analizowali niezależni radiolodzy, którzy nie wiedzieli, do której grupy należał pacjent. Oceniano zmiany w zakresie powierzchni tłuszczu trzewnego oraz zawartości tłuszczu w wątrobie. Dodatkowo analizowano m.in. stężenie cholesterolu LDL, apolipoproteiny B i białka C-reaktywnego.
Czy berberyna jest zdrowa?
Po sześciu miesiącach nie odnotowano istotnych różnic pomiędzy grupą przyjmującą berberynę a grupą placebo, jeśli chodzi o redukcję tłuszczu trzewnego (VAT) czy zawartości tłuszczu w wątrobie. Średnia zmiana powierzchni VAT wyniosła –2,0% w grupie placebo i –0,6% w grupie berberyny. Zawartość tłuszczu w wątrobie spadła o –1,1% wśród osób przyjmujących placebo, podczas gdy w grupie berberyny praktycznie się nie zmieniła (0,1%). Różnice te nie były statystycznie istotne. Jednocześnie zaobserwowano, że berberyna może korzystnie wpływać na poziom cholesterolu LDL oraz markerów zapalnych, szczególnie u osób z podwyższonym CRP przed rozpoczęciem badania.
Czy berberyna jest bezpieczna dla zdrowia?
W trakcie badania poważne działania niepożądane wystąpiły u 3,6% osób przyjmujących berberynę i u 1,2% osób w grupie placebo. Mniej poważne objawy zgłaszano nieco częściej przy stosowaniu berberyny, ale nie były to zdarzenia zagrażające życiu. Remisja stanu przedcukrzycowego do prawidłowej glikemii nie różniła się istotnie pomiędzy grupami. Autorzy badania podkreślają, że berberyna nie powinna być traktowana jako skuteczny środek na redukcję tłuszczu trzewnego i stłuszczenia wątroby u osób z otyłością bez cukrzycy. Jej wpływ na profil lipidowy czy markery stanu zapalnego wymaga dalszych badań, ale nie uzasadnia stosowania jako substytutu standardowego leczenia.
