Niedobór witaminy D: cichy problem przez cały rok
Wiele osób wierzy, że wystarczy wyjść na dwór w słoneczny dzień, by uzupełnić niedobory witaminy D. Tymczasem nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Centrum Badań nad Żywieniem Człowieka Uniwersytetu w Newcastle obala ten mit – przynajmniej w odniesieniu do dwóch kluczowych grup ryzyka niedoboru.
Wyniki analizy, opublikowanej w czasopiśmie „European Journal of Clinical Nutrition", są niepokojące: zarówno u osób starszych, jak i u przedstawicieli mniejszości etnicznych niedobór witaminy D utrzymuje się na podobnym poziomie niezależnie od pory roku, nawet w szczycie lata.
Kto jest najbardziej zagrożony?
Badanie objęło prawie 300 osób z północnej Anglii. Uczestników podzielono na dwie grupy: osoby w wieku 65 lat i starsze oraz dorosłych z mniejszości etnicznych bez ograniczeń wiekowych. Każdy wykonał proste badanie krwi z nakłucia palca, a próbki trafiły do specjalistycznego laboratorium.
Wyniki pokazały, że niedobór witaminy D dotyczył ponad połowy seniorów. Wśród osób z mniejszości etnicznych wskaźniki były jeszcze wyższe. Co szczególnie istotne, wartości te nie poprawiały się w miesiącach letnich, a więc wtedy, gdy u większości populacji poziom witaminy D naturalnie wzrasta dzięki ekspozycji na promieniowanie UV.
„Samo słońce może nie wystarczyć"
Prof. Bernard Corfe, współkierujący badaniem specjalista w dziedzinie żywienia człowieka i zdrowia, nie pozostawia złudzeń. „Uderzające w tych wynikach jest to, że poziom witaminy D nie poprawił się, nawet w miesiącach letnich, kiedy zwykle spodziewalibyśmy się jego powrotu do normy" – komentuje naukowiec.
Profesor wskazuje na specyfikę geograficzną jako jeden z czynników. „Dla ludzi mieszkających w miejscach takich jak północna Anglia, pokazuje to, że samo światło słoneczne może nie wystarczyć, zwłaszcza dla osób starszych " – tłumaczy.
Jego przesłanie jest jednoznaczne: „Jeśli należysz do grupy podwyższonego ryzyka, nie możesz zakładać, że spędzanie większej ilości czasu na świeżym powietrzu latem rozwiąże problem. Musimy zastanowić się nad bardziej spójnymi, całorocznymi sposobami wspierania zdrowego poziomu witaminy D."
Dlaczego witamina D jest tak ważna?
Witamina D odgrywa kluczową rolę nie tylko w zdrowiu kości – jej niski poziom wiąże się z szeregiem poważnych konsekwencji zdrowotnych. Przewlekłe niedobory zwiększają ryzyko osteoporozy, krzywicy oraz osłabienia układu odpornościowego. Mogą też negatywnie wpływać na ogólne samopoczucie i podnosić długoterminowe ryzyko chorób przewlekłych.
Problem w tym, że wiele osób przez długi czas nie zdaje sobie sprawy z niedoboru – objawy są niespecyficzne, a badanie poziomu witaminy D nadal nie należy do rutynowych kontroli medycznych.
Co powinno się zmienić?
Autorzy badania wskazują na wyraźną lukę w systemie opieki zdrowotnej i apelują o bardziej ukierunkowane działania. Mogłyby one obejmować jaśniejsze komunikaty skierowane do grup ryzyka, krótkie kontrole poziomu witaminy D podczas wizyt u lekarza pierwszego kontaktu oraz – tam, gdzie to konieczne – suplementację.
Kolejny etap projektu badawczego skupi się na poprawie poziomu witaminy D poprzez spersonalizowane i dostosowane kulturowo podejścia. Naukowcy planują m.in. indywidualne porady dietetyczne oraz model opieki wrażliwej na potrzeby różnych grup etnicznych.
Badanie uzupełnia stosunkowo słabo zbadany obszar wiedzy medycznej i daje wyraźniejszy obraz całorocznego ryzyka wśród osób szczególnie narażonych. Może też stać się punktem wyjścia do rewizji zaleceń w zakresie profilaktyki niedoboru witaminy D.
Żródło: Alice Goddard et al, Circannual prevalence of vitamin D insufficiency in older and minoritized ethnic adults in Northern Britain: screening outcomes from a clinical trial (ISRCTN13778806), European Journal of Clinical Nutrition (2026). DOI: 10.1038/s41430-026-01760-z
