Przewlekły stan zapalny rozwija się latami i często nie daje wyraźnych objawów, a jego skutki mogą obejmować choroby serca, zaburzenia metaboliczne i problemy z jelitami. Wiele codziennych produktów spożywczych sprzyja nasileniu reakcji zapalnych poprzez wpływ na mikrobiom, gospodarkę cukrową i profil lipidowy. Sprawdź, które składniki diety mogą zwiększać ryzyko powikłań zdrowotnych i jak ograniczyć ich obecność w jadłospisie.
Produkty powodujące stan zapalny - dlaczego przewlekły stan zapalny jest groźny
Stan zapalny jest naturalną reakcją obronną organizmu, zwiększającą przepływ krwi oraz aktywność przeciwciał i białek w miejscu infekcji. Problem pojawia się wtedy, gdy proces ten utrzymuje się przez długi czas. Przewlekły stan zapalny wiązany jest z chorobą wieńcową, nowotworami, przewlekłymi chorobami dolnych dróg oddechowych, zapaleniem stawów, chorobą Alzheimera oraz udarem mózgu. W takim kontekście dieta przeciwzapalna lista produktów do unikania staje się elementem profilaktyki zdrowotnej.
Cukier a stan zapalny - przekąski z dodatkiem cukru i syrop glukozowo-fruktozowy
Frances Largeman-Roth, dietetyczka i prywatna konsultantka żywieniowa programu HealthyHousecall, wskazuje, że nadmiar cukru sprzyja wydzielaniu cytokin, które nasilają proces zapalny i mogą podnosić ciśnienie tętnicze. Dotyczy to nie tylko słodyczy, ale także produktów uznawanych za „fit”, takich jak batoniki zbożowe, płatki śniadaniowe czy jogurty owocowe z dodatkiem cukru. Andrew Abraham, lekarz medycyny i założyciel firmy suplementacyjnej Orgain, podkreśla, że nadmierne spożycie cukru zwiększa ryzyko cukrzycy typu 2, insulinooporności oraz nowotworów.
Szczególną uwagę eksperci zwracają na syrop glukozowo-fruktozowy, często obecny w słodyczach, fast foodach i napojach. Jego wysoka zawartość fruktozy sprzyja zaburzeniom metabolicznym i może nasilać stan zapalny.
Żywność wysokoprzetworzona a zdrowie - tłuszcze trans i rafinowane węglowodany
Żywność ultraprzetworzona, obejmująca przekąski paczkowane, dania gotowe czy zabielacze do kawy, często zawiera dodatki technologiczne, wzmacniacze smaku i tłuszcze trans. Tłuszcze trans a choroby serca to związek potwierdzony badaniami – ich spożycie łączy się z ogólnoustrojowym stanem zapalnym i zwiększonym ryzykiem choroby wieńcowej. Choć wiele firm wycofało częściowo uwodornione tłuszcze z produkcji, wciąż można je znaleźć w niektórych wyrobach cukierniczych czy produktach smażonych przemysłowo.
Rafinowane węglowodany, takie jak biała mąka, biały ryż i pieczywo z oczyszczonych zbóż, pozbawione są błonnika oraz cennych składników odżywczych. Nadmierne spożycie sprzyja przyrostowi masy ciała, a otyłość wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym. Badania wskazują, że pełnoziarniste produkty zbożowe mogą działać odwrotnie, wspierając redukcję markerów zapalnych.
Czerwone i przetworzone mięso - co nasila stan zapalny w organizmie
Andrew Abraham zwraca uwagę, że czerwone mięso zawiera wysokie ilości kwasu arachidonowego oraz tłuszczów nasyconych, które mogą sprzyjać procesom zapalnym. W przypadku przetworzonego mięsa, takiego jak boczek, kiełbasy czy salami, problemem są również dodatki konserwujące i wysoka zawartość tłuszczów nasyconych. Badania z 2019 roku wykazały, że białko przetworzonego mięsa nasilało stan zapalny w modelu zwierzęcym, a inne analizy wiązały spożycie czerwonego i przetworzonego mięsa ze zwiększonym ryzykiem raka jelita grubego.
Alkohol i sztuczne słodziki - wpływ na mikrobiom jelitowy
Nadmierne spożycie alkoholu prowadzi do powstawania związków o działaniu prozapalnym w trakcie jego metabolizmu. Produkty uboczne tego procesu mogą uszkadzać mikrobiom jelitowy oraz wpływać negatywnie na wątrobę i inne narządy. Wytyczne żywieniowe USDA na lata 2020–2025 zalecają ograniczenie spożycia alkoholu do dwóch porcji dziennie w przypadku mężczyzn oraz jednej porcji dziennie w przypadku kobiet.
Michelle Bacarella, dietetyczka i specjalistka ds. rozwoju produktów w NutriFusion, zwraca uwagę, że syntetyczne słodziki, takie jak aspartam i sukraloza, mogą wpływać na mikrobiom jelitowy oraz procesy metaboliczne, potencjalnie zwiększając ryzyko problemów jelitowych i sercowo-naczyniowych.
Najbardziej prozapalne produkty spożywcze to nie pojedyncze składniki, lecz cały wzorzec żywieniowy oparty na nadmiarze cukru, tłuszczów trans, rafinowanych węglowodanów i żywności ultraprzetworzonej. Ograniczenie ich spożycia może stanowić element strategii zmniejszania przewlekłego stanu zapalnego i ryzyka chorób cywilizacyjnych.
