Czy pięć jajek tygodniowo może mieć znaczenie dla zdrowia mózgu? Naukowcy przez średnio 15 lat obserwowali blisko 40 tys. osób po 65. roku życia. Wśród uczestników regularnie jedzących jajka chorobę Alzheimera rozpoznawano rzadziej, a największą różnicę odnotowano w jednej grupie.
Jajka a choroba Alzheimera. Badanie objęło blisko 40 tys. seniorów
Naukowcy przeanalizowali dane 39 498 kobiet i mężczyzn w wieku co najmniej 65 lat, uczestniczących w Adventist Health Study-2, wieloletnim projekcie dotyczącym wpływu diety i stylu życia na zdrowie. Badani byli obserwowani średnio przez 15 lat i w większości stosowali jadłospis oparty głównie na produktach roślinnych. W tym czasie zgodnie z dokumentacją Medicare chorobę Alzheimera rozpoznano u 2858 osób. Następnie sprawdzono, jak często diagnoza pojawiała się w zależności od liczby spożywanych jajek. W porównaniu z uczestnikami, którzy nie jedli ich nigdy lub robili to bardzo rzadko, osoby sięgające po jajka od jednego do trzech razy w miesiącu miały ryzyko niższe o 17 proc. Przy dwóch do czterech porcjach tygodniowo różnica wynosiła 20 proc., a przy co najmniej pięciu - 27 proc. Wyniki opublikowane w „The Journal of Nutrition” nie dowodzą jednak, że jajka chronią przed otępieniem. Badanie wykazało zależność, ale nie pozwala stwierdzić, że to właśnie ten składnik jadłospisu odpowiadał za rzadsze diagnozy. Nie można więc uznać, że powstała gotowa dieta zmniejszająca ryzyko demencji, oparta na jednym produkcie.
Pięć jajek tygodniowo powiązano z najniższym ryzykiem
Największą różnicę odnotowano wśród uczestników jedzących jajka co najmniej pięć razy w tygodniu. Nie oznacza to jednak, że wraz z każdą dodatkową porcją ryzyko będzie dalej spadało ani że wszyscy seniorzy powinni zwiększyć ich spożycie. Badacze nie wyznaczyli dawki zapobiegającej chorobie i nie sprawdzali skuteczności konkretnego jadłospisu. Wyniki pokazują jedynie, że w analizowanej grupie regularne jedzenie jajek współwystępowało z rzadszym rozpoznawaniem choroby Alzheimera. Znaczenie mogły mieć również inne cechy uczestników, w tym ogólny sposób odżywiania, aktywność fizyczna, choroby współistniejące oraz styl życia. Dlatego odpowiedź na pytanie, co jeść po 65. roku życia, nie powinna sprowadzać się do jednego produktu. Jajka mogą być częścią różnorodnego menu, ale nie zastąpią warzyw, produktów pełnoziarnistych, źródeł zdrowych tłuszczów ani innych działań wspierających sprawność w starszym wieku.
Cholina a pamięć. Dlaczego naukowcy zwracają uwagę na żółtko?
Możliwego wyjaśnienia wyników badacze szukają między innymi w składnikach obecnych w żółtku. Jest ono źródłem fosfolipidów potrzebnych do budowy błon komórkowych i prawidłowego działania receptorów odbierających sygnały przesyłane przez neuroprzekaźniki. Dostarcza również choliny, z której organizm wytwarza acetylocholinę uczestniczącą w tworzeniu wspomnień, regulowaniu nastroju i kontrolowaniu pracy mięśni. Z tego powodu temat cholina a pamięć coraz częściej pojawia się w badaniach nad dietą i starzeniem się mózgu. „Neuroprzekaźniki są chemicznymi posłańcami organizmu, które wysyłają sygnały z mózgu do ciała, aby wykonywało określone czynności, takie jak mówienie czy poruszanie mięśniami” - wyjaśniła Kristin Eis, dietetyczka. Jajka zawierają także witaminę B12, która pomaga utrzymać prawidłowe funkcjonowanie komórek nerwowych. Jedna sztuka dostarcza około 0,6 mikrograma tego składnika, podczas gdy zalecane dzienne spożycie dla osoby dorosłej wynosi 2,4 mikrograma. Zależność witamina B12 a układ nerwowy jest szczególnie istotna, ponieważ długotrwały, głęboki niedobór może prowadzić między innymi do zaburzeń neurologicznych i problemów z pamięcią. Nie oznacza to jednak, że same jajka na pamięć wystarczą, by zapobiegać chorobom otępiennym. To jeden z produktów wspierających pracę mózgu, który może uzupełniać dobrze skomponowaną dietę. „Jajka mogą korzystnie wpływać na naszą pamięć, szczególnie po 65. roku życia, dzięki dużej zawartości choliny. Mają wysokie stężenie składników odżywczych wspierających mózg” - dodała specjalistka.
Jajka a cholesterol. Czy pięć porcji w tygodniu to dużo?
Jedno duże jajko zawiera około 186 mg cholesterolu i 6 g białka, dlatego znaczenie ma nie tylko liczba porcji, lecz także cały sposób odżywiania oraz stan zdrowia. Kristin Eis oceniła, że pięć jajek tygodniowo nie jest nadmierną ilością dla osób, które mają prawidłowy poziom cholesterolu i nie są szczególnie narażone na choroby układu krążenia. „Myślę, że dwa lub trzy dziennie także są w porządku. Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś je pięć dziennie, ponieważ znacznie zwiększa w ten sposób ilość przyjmowanego cholesterolu” - zaznaczyła dietetyczka. Wyników badania nie należy więc traktować jako zalecenia, aby każda osoba starsza jadła taką samą liczbę jajek. Pacjenci z podwyższonym poziomem cholesterolu lub chorobami sercowo-naczyniowymi powinni uwzględnić indywidualne zalecenia dotyczące diety. Osoby, które nie jedzą jajek z powodu alergii albo stosowania diety roślinnej, mogą znaleźć cholinę również w soi, komosie ryżowej, ziemniakach, brokułach, kalafiorze i grzybach shiitake. O tym, jak dbać o mózg po 65. roku życia, nie decyduje bowiem jeden składnik posiłku, lecz codzienny jadłospis, ruch i pozostałe elementy stylu życia.
