Naukowcy ze Stanford Medicine (USA) zidentyfikowali naturalnie występującą w organizmie cząsteczkę - peptyd BRP, która w modelach zwierzęcych skutecznie ogranicza apetyt i sprzyja utracie tkanki tłuszczowej, nie wywołując przy tym typowych działań niepożądanych obserwowanych przy stosowaniu leków typu Ozempic.
Badania nad nią opisali w czasopiśmie „Nature”.
Jak działa semaglutyd i skąd biorą się skutki uboczne
Semaglutyd, czyli substancja czynna takich leków jak Ozempic czy Wegovy, działa poprzez naśladowanie hormonu GLP-1, który wpływa na regulację apetytu i poziomu cukru we krwi. Jednak, ponieważ receptory dla semaglutydu występują nie tylko w mózgu, ale też w jelitach czy trzustce, jego działanie obejmuje różne narządy organizmu, co wiąże się z częstymi działaniami niepożądanymi, głównie nudnościami i spowolnieniem pracy przewodu pokarmowego.
Nowy mechanizm: celuje prosto w mózg
Nowo zidentyfikowany peptyd BRP działa inaczej. Jak wyjaśnili badacze, jego aktywność koncentruje się w podwzgórzu - obszarze mózgu odpowiedzialnym za kontrolę apetytu i metabolizmu. Ma więc bardziej ukierunkowany, a więc potencjalnie bezpieczniejszy, mechanizm działania.
Sztuczna inteligencja pomogła znaleźć przełomową cząsteczkę
Odkrycie było możliwe dzięki zastosowaniu narzędzi sztucznej inteligencji. Zespół pod kierunkiem dr Katrin Svensson opracował algorytm analizujący ponad 20 tys. genów kodujących białka, aby przewidzieć, które z nich mogą być źródłem aktywnych biologicznie peptydów. Wytypowano kilka tysięcy potencjalnych cząsteczek, z których część przetestowano eksperymentalnie.
Jednym z najbardziej obiecujących kandydatów okazał się BRP, krótki peptyd złożony z 12 aminokwasów. W badaniach laboratoryjnych silnie pobudzał neurony związane z kontrolą apetytu.
Pozytywne wyniki dały również testy na zwierzętach. Podawanie BRP przed posiłkiem myszom oraz świniom zmniejszyło ilość spożywanego przez nie pokarmu nawet o połowę. U otyłych myszy dwutygodniowa kuracja peptydem doprowadziła do spadku masy ciała, wynikającego przede wszystkim z redukcji tkanki tłuszczowej (nie mięśniowej). Jednocześnie poprawie ulegały parametry metaboliczne gryzoni, m.in. tolerancja glukozy i insuliny.
Co ważne, naukowcy nie zaobserwowali żadnych zmian w aktywności ruchowej zwierząt, spożyciu przez nie wody ani zachowaniach sugerujących dyskomfort czy zaburzenia pracy układu pokarmowego.
Obiecujące wyniki, ale to dopiero początek badań
Dalsze analizy wykazały, że BRP działa poprzez zupełnie inne szlaki biologiczne niż GLP-1 i semaglutyd. Nie wpływa także na receptor leptyny, tzw. hormonu sytości. Zdaniem badaczy daje to nadzieję na opracowanie zupełnie nowych terapii.
Obecnie BRP znajduje się w fazie badań przedklinicznych. Naukowcy chcą poznać dokładne mechanizmy jego działania oraz zidentyfikować receptory, z którymi oddziałuje. W kolejnym etapie planują badania kliniczne z udziałem ludzi.
Jak podsumowali, od dziesięcioleci poszukiwane są skuteczne leki na otyłość. Przełomem okazał się semaglutyd, który jednak nie jest pozbawiony wad. Żadna z dotąd testowanych cząsteczek nie dorównywała mu pod względem zdolności do ograniczania apetytu i redukcji masy ciała. Nowo odkryty peptyd stanowi obiecującą alternatywę. Kluczowe będzie sprawdzenie, czy okaże się bezpieczny i skuteczny również u ludzi.
