Berberyna i chrom to dwa popularne suplementy wspierające kontrolę poziomu cukru we krwi. Chociaż oba mają pomagać w regulacji glikemii, znacząco różnią się siłą dowodów naukowych, mechanizmem działania i profilem bezpieczeństwa.
Berberyna – mocne dowody naukowe w walce z cukrem
Berberyna to bioaktywny związek pozyskiwany z różnych roślin, m.in. z berberysu. Jej wpływ na regulację poziomu cukru we krwi jest przedmiotem licznych, zaawansowanych badań klinicznych, które dostarczają solidnych dowodów na jej skuteczność.
Najnowsze metaanalizy z lat 2024-2025 potwierdzają, że berberyna działa wielokierunkowo. Jej główne mechanizmy to:
Poprawa wrażliwości komórek na insulinę, co sprawia, że organizm efektywniej wykorzystuje własny hormon do obniżania poziomu glukozy. Redukcja stanu zapalnego, który często towarzyszy zaburzeniom metabolicznym, takim jak insulinooporność i cukrzyca typu 2. Wpływ na aktywację enzymu AMPK, który odgrywa kluczową rolę w metabolizmie energetycznym komórek.
Badania kliniczne wykazały, że u osób z cukrzycą typu 2 berberyna skutecznie obniża poziom cukru na czczo (glikemia na czczo) oraz dwie godziny po posiłku (glikemia poposiłkowa). Co więcej, regularna suplementacja prowadzi do znaczącej poprawy wskaźnika hemoglobiny glikowanej (HbA1c), który obrazuje średni poziom cukru we krwi z ostatnich 2-3 miesięcy. Niektóre badania wskazują, że jej skuteczność w obniżaniu HbA1c jest porównywalna do metforminy, leku pierwszego rzutu w leczeniu cukrzycy typu 2.
Ważną zaletą berberyny jest fakt, że nie powoduje ona hipoglikemii (niebezpiecznie niskiego poziomu cukru), ponieważ jej działanie normalizujące aktywuje się głównie wtedy, gdy poziom glukozy we krwi jest podwyższony. Stanowi to istotny atut w porównaniu z niektórymi lekami przeciwcukrzycowymi.
Chrom – czy jego rola w regulacji glikemii jest przeceniana?
Chrom to pierwiastek śladowy, niezbędny dla prawidłowego metabolizmu węglowodanów i tłuszczów. Od lat jest badany pod kątem wpływu na kontrolę poziomu cukru, jednak dowody na jego skuteczność są mieszane i mniej jednoznaczne niż w przypadku berberyny.
Główny mechanizm działania chromu polega na jego udziale w tworzeniu czynnika tolerancji glukozy (GTF), który ma wzmacniać działanie insuliny. Teoretycznie, suplementacja chromem powinna zwiększać wrażliwość komórek na ten hormon, ułatwiając transport glukozy z krwi do wnętrza komórek. Część analiz wskazuje, że suplementacja chromem może nieznacznie obniżać poziom glukozy na czczo i poprawiać insulinowrażliwość u osób z cukrzycą typu 2. Inne, nowsze przeglądy badań, konkludują, że chrom może wpływać na obniżenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c), ale nie ma istotnego wpływu na poziom cukru na czczo.
Ta niespójność może wynikać z faktu, że suplementacja chromem przynosi największe korzyści osobom z niedoborem tego pierwiastka, który w populacjach krajów rozwiniętych występuje stosunkowo rzadko. Potrzebne są dalsze, dobrze zaprojektowane badania, aby jednoznacznie określić jego rolę.
Chrom czy berberyna? Ryzyko i skutki uboczne – co musisz wiedzieć przed suplementacją?
Bezpieczeństwo jest kluczowym aspektem przy wyborze każdego suplementu diety. W tym obszarze berberyna i chrom również się różnią.
Chociaż berberyna jest naturalna, wykazuje silne działanie biologiczne, co wiąże się z większym ryzykiem. Najczęstsze skutki uboczne dotyczą układu pokarmowego i obejmują nudności, biegunki, wzdęcia i zaparcia. Najważniejszą kwestią jest jednak ryzyko interakcji z lekami. Berberyna może hamować działanie enzymów wątrobowych (cytochrom P450), które są odpowiedzialne za metabolizm wielu farmaceutyków. Może to prowadzić do wzrostu stężenia we krwi i nasilenia działań niepożądanych leków takich jak:
- Metformina
- Cyklosporyna (lek immunosupresyjny)
- Digoksyna (lek nasercowy)
- Niektóre leki przeciwzakrzepowe i statyny
Berberyna jest bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży (może powodować skurcze macicy) oraz podczas karmienia piersią. Nie należy jej również podawać noworodkom ze względu na ryzyko uszkodzenia mózgu.
Chrom jest uważany za suplement o znacznie wyższym profilu bezpieczeństwa. Skutki uboczne są rzadkie i zazwyczaj ograniczają się do łagodnych dolegliwości żołądkowych, takich jak wzdęcia. Interakcje chromu z lekami są znacznie rzadsze i mniej udokumentowane niż w przypadku berberyny. Z tego powodu może być bezpieczniejszą opcją dla osób przyjmujących wiele leków. Jest również uznawany za bezpieczny dla kobiet w ciąży i karmiących piersią, o ile stosowany jest w zalecanych dawkach.
Dawkowanie i naturalne źródła – jak stosować i gdzie szukać?
Berberyna: W badaniach klinicznych dotyczących kontroli poziomu cukru stosowano dawki od 0,9 g do 1,5 g (900-1500 mg) na dobę, zazwyczaj podzielone na 2-3 porcje przyjmowane z posiłkami w celu zminimalizowania dolegliwości żołądkowych. Chrom: Skuteczne dawki w badaniach wahały się od 50 do 1000 mikrogramów (mcg) na dobę. Warto również wzbogacić dietę o naturalne źródła chromu, takie jak:
- Pełnoziarniste produkty zbożowe
- Ryby i owoce morza
- Orzechy
- Brokuły i zielona fasolka
- Chude mięso
Pamiętaj, że suplementacja to jedynie element wspierający. Podstawą kontroli glikemii jest zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna i, w razie potrzeby, leczenie farmakologiczne zalecone przez lekarza.
