Wiek metrykalny nie oddaje wszystkich zmian zachodzących w organizmie. Dane z 2026 r. łączą wolniejsze biologiczne starzenie z codziennym przyjmowaniem multiwitamin u osób starszych, wyższą wydolnością krążeniowo-oddechową w wieku średnim oraz krótkotrwałą zmianą diety w stronę produktów roślinnych i węglowodanów złożonych. Znaczenie mają też ciśnienie, cholesterol i wrażliwość na insulinę.
Biologiczne starzenie organizmu nie zależy tylko od metryki
Starzenie organizmu nie przebiega u wszystkich w takim samym tempie. Wiek chronologiczny oznacza liczbę lat od urodzenia, ale wiek biologiczny odnosi się do zmian zachodzących w komórkach. To dlatego dwie osoby w tym samym wieku mogą różnić się kondycją, wydolnością, stanem metabolicznym i ryzykiem chorób przewlekłych. W ostatnich analizach powraca kilka elementów codziennego stylu życia: dieta, aktywność fizyczna, wydolność serca i płuc oraz suplementacja multiwitamin u osób starszych.
Znaczenie ma przede wszystkim to, jak organizm funkcjonuje na co dzień. Częsty wysiłek aerobowy łączy się z późniejszym rozwojem wielu chorób, w tym chorób serca, cukrzycy i udaru. Dieta bogatsza w produkty roślinne może wpływać na ciśnienie krwi, cholesterol, wrażliwość na insulinę i poziom energii. Multiwitaminy oceniano z kolei przez pryzmat zmian w biomarkerach, czyli parametrów pozwalających śledzić procesy zachodzące w organizmie.
„Chociaż każdy starzeje się z upływem czasu, mogą istnieć proste sposoby, by opóźnić ten proces i pomóc nam żyć nie tylko dłużej, lecz także lepiej” – mówi Sidong Li, naukowiec z Brigham and Women’s Hospital w Bostonie, zajmujący się medycyną prewencyjną.
Multiwitaminy a starzenie organizmu. Zmiany sprawdzano przez dwa lata
Badanie z 2026 r. objęło 958 osób starszych. Uczestnicy przez 24 miesiące przyjmowali codziennie multiwitaminę Centrum Silver oraz 500 mg flawanoli kakaowych. Do oceny wykorzystano zegary epigenetyczne, czyli narzędzia mierzące chemiczne modyfikacje DNA. Taki pomiar pozwala ocenić biologiczne starzenie organizmu, a nie tylko wiek zapisany w metryce.
U osób przyjmujących multiwitaminy odnotowano nieco wolniejsze biologiczne starzenie niż w grupie placebo. To ważna obserwacja, ale wymaga ostrożności. Wynik dotyczył zmian w biomarkerach, a nie bezpośrednio liczby zawałów serca, nowotworów albo długości życia. Nie oznacza więc automatycznie, że sama suplementacja wydłuża życie lub chroni przed konkretnymi chorobami.
„To zmiany w biomarkerach, a nie bezpośredni dowód na mniejszą liczbę zawałów serca, nowotworów czy dłuższe życie. Dlatego traktowałabym te wyniki jako zachęcające, ale nadal wstępne” – mówi Michelle Routhenstein, dietetyczka specjalizująca się w profilaktyce chorób serca. Nie uczestniczyła w badaniu.
Aktywność fizyczna a długowieczność. Wydolność serca i płuc ma duże znaczenie
Wydolność krążeniowo-oddechowa oznacza sprawność serca i płuc w dostarczaniu tlenu do mięśni podczas ruchu. W badaniu z 2026 r. oceniono 24 576 dorosłych w wieku do 65 lat. Do pomiaru wykorzystano test na bieżni. U mężczyzn z wyższą wydolnością krążeniowo-oddechową odnotowano o 2 proc. dłuższy okres życia w zdrowiu, o 9 proc. mniej chorób i o 3 proc. dłuższe życie. Podobne wyniki uzyskano u kobiet.
Ten fragment danych jest szczególnie praktyczny, bo dotyczy codziennego ruchu. Regularny wysiłek aerobowy, taki jak szybki marsz, jazda na rowerze, pływanie albo bieganie, może wspierać organizm jeszcze zanim pojawią się poważniejsze problemy zdrowotne. Wiek średni ma tu duże znaczenie, bo kondycja serca, płuc i mięśni może wpływać na sprawność w późniejszych latach.
„To badanie potwierdza nasze rozumienie wydolności krążeniowo-oddechowej jako markera przyszłych wyników zdrowotnych i powinno zachęcać nas wszystkich do tego, aby aktywność fizyczna była częścią naszego codziennego życia” – mówi Cheng-Han Chen, kardiolog z MemorialCare Saddleback Medical Center w Laguna Hills w Kalifornii, zajmujący się leczeniem strukturalnych chorób serca. Nie uczestniczył w badaniu.
Dieta a wiek biologiczny. Cztery tygodnie wystarczyły, by sprawdzić zmianę
W pracy opublikowanej w kwietniu 2026 r. w czasopiśmie „Aging Cell” oceniano, czy krótkotrwała zmiana sposobu żywienia może wpłynąć na biologiczny wiek osób starszych. Do obliczeń wykorzystano metodę Klemera-Doubala, czyli algorytm stosowany do oceny wieku biologicznego. Różnicę między wiekiem biologicznym a metrykalnym obliczono przed rozpoczęciem badania i ponownie po czterech tygodniach.
Uczestnicy stosowali jeden z czterech modeli żywienia: jadłospis z produktami zwierzęcymi i większą ilością tłuszczu, jadłospis z produktami zwierzęcymi i większą ilością węglowodanów, jadłospis półwegetariański z większą ilością tłuszczu albo jadłospis półwegetariański z większą ilością węglowodanów. W grupie jedzącej produkty zwierzęce i więcej tłuszczu nie odnotowano istotnej zmiany. Ten model był najbardziej zbliżony do zwykłej diety uczestników sprzed badania.
W porównaniu z tą grupą osoby na diecie z produktami zwierzęcymi i większą ilością węglowodanów miały wyraźnie mniejszą różnicę między wiekiem biologicznym a metrykalnym. Podobny efekt uzyskano w obu grupach półwegetariańskich. Największe zmiany dotyczyły sposobów żywienia bogatych w produkty roślinne i węglowodany złożone.
„Nie zaskakuje mnie, że to badanie wykazało, iż już w cztery tygodnie zmiany w diecie, które przesuwają sposób odżywiania w stronę bardziej roślinnego modelu, mogą mieć znaczący wpływ na ciśnienie krwi, cholesterol, wrażliwość na insulinę i poziom energii” – mówi Routhenstein.
„Interpretowałabym te wyniki jako poprawę zdrowia kardiometabolicznego, która może pośrednio przyczyniać się do korzyści związanych z długowiecznością. Wynika to z tego, że choroby serca pozostają główną przyczyną zgonów na świecie, a wiemy, że nawet 80 proc. przypadków można uniknąć dzięki zmianom stylu życia” – dodaje.
„Powstrzymałabym się jednak od używania określenia ‘prawdziwe cofnięcie wieku’, ponieważ można to ustalić tylko wtedy, gdy te zmiany w diecie są utrzymywane długoterminowo, a poprawa zdrowia kardiometabolicznego pozostaje stabilna w czasie” – zaznacza.
„Jednym z najbardziej zachęcających aspektów tego badania jest to, że znaczące poprawy zaobserwowano u osób starszych już po 4 tygodniach. Wzmacnia to przekonanie, że nigdy nie jest za późno, aby odnieść korzyści ze zmian w diecie” – dodaje.
Dane dotyczące zdrowego starzenia łączą kilka obszarów codziennego życia. Multiwitaminy u osób starszych wiązały się z nieco wolniejszym biologicznym starzeniem mierzonym za pomocą zegarów epigenetycznych. Wyższa wydolność krążeniowo-oddechowa w wieku średnim łączyła się z dłuższym życiem, dłuższym okresem życia w zdrowiu i mniejszą liczbą chorób. Krótka zmiana diety, szczególnie w stronę produktów roślinnych i węglowodanów złożonych, wiązała się z korzystniejszą różnicą między wiekiem biologicznym a metrykalnym.
Najbardziej praktyczny wymiar tych danych dotyczy zdrowia metabolicznego: ciśnienia krwi, cholesterolu, wrażliwości na insulinę, poziomu energii oraz ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Starzenie pozostaje procesem naturalnym, ale codzienne decyzje żywieniowe, ruch i ogólna sprawność organizmu mogą wpływać na to, jak ciało funkcjonuje w kolejnych latach. Nie chodzi o obietnicę cofnięcia wieku, lecz o parametry, które mają znaczenie dla zdrowia, samopoczucia i dłuższego życia w dobrej kondycji.
Polecany artykuł:
