Nagłe odstawienie kawy może wywołać silne bóle głowy, zmęczenie i problemy z nastrojem już po kilkunastu godzinach. Najtrudniejsze objawy pojawiają się zwykle między pierwszą a drugą dobą po rezygnacji z kofeiny, szczególnie u osób, które przez lata piły kilka filiżanek dziennie.
Co się dzieje po odstawieniu kawy i kofeiny
Kawa dla wielu osób jest codziennym źródłem pobudzenia i sposobem na poprawę koncentracji. Kofeina zawarta w kawie działa jako stymulant ośrodkowego układu nerwowego i wpływa między innymi na poziom czujności oraz funkcje poznawcze. Jej działanie polega na blokowaniu receptorów adenozyny - neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za uczucie senności. Adenozyna gromadzi się w mózgu w ciągu dnia i naturalnie zwiększa zmęczenie organizmu. Regularne spożywanie kofeiny sprawia jednak, że mózg zaczyna wytwarzać większą liczbę receptorów adenozynowych. Gdy kawa zostaje nagle odstawiona, adenozyna zaczyna działać bez blokady, co prowadzi do zespołu odstawienia kofeiny. Objawy pojawiają się zwykle po gwałtownym przerwaniu lub znacznym ograniczeniu spożycia kofeiny przez osoby regularnie pijące kawę. Część osób decyduje się odstawić kofeinę z powodu działań niepożądanych, problemów zdrowotnych takich jak arytmie, postu albo własnej decyzji. Mimo że spożywanie kawy wcześniej wiązano między innymi z ochroną wątroby oraz zmniejszeniem ryzyka chorób serca, nagłe odstawienie kofeiny może wywołać szereg nieprzyjemnych objawów.
Objawy odstawienia kofeiny zaczynają się już po kilkunastu godzinach
Pierwsze objawy odstawienia kofeiny pojawiają się zwykle między 12. a 24. godziną po wypiciu ostatniej kawy. Najczęściej występują bóle głowy związane ze zmianami przepływu krwi w mózgu. Kofeina powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, dlatego po jej nagłym odstawieniu dochodzi do zwiększenia przepływu krwi, co może prowadzić do silnego bólu. Szczególnie intensywnie objawy mogą odczuwać osoby cierpiące na przewlekłe migreny. Nagły spadek poziomu kofeiny prowadzi również do wzrostu aktywności adenozyny, której zadaniem jest wywoływanie senności. Efektem jest wyraźne zmęczenie, spadek energii, trudności z koncentracją i uczucie silnego osłabienia. U części osób pojawiają się także zmiany nastroju, drażliwość, obniżone samopoczucie, większy stres, a nawet objawy przypominające stany depresyjne. Związane jest to między innymi ze zmianami aktywności układu nerwowego oraz zmniejszeniem wydzielania dopaminy odpowiadającej za motywację i odczuwanie przyjemności.
Ból głowy po odstawieniu kawy i objawy przypominające infekcję
Nagłe odstawienie kofeiny może wywoływać również objawy przypominające infekcję lub grypę. U części osób pojawiają się nudności, wymioty, bóle mięśni oraz sztywność ciała. Objawy te są związane z gwałtownym spadkiem poziomu kofeiny we krwi, a nie z zakażeniem. Najtrudniejszy okres przypada zwykle między 24. a 48. godziną od odstawienia kawy. Właśnie wtedy objawy osiągają największe nasilenie. W kolejnych dniach organizm stopniowo przystosowuje się do funkcjonowania bez regularnych dawek kofeiny, a mózg adaptuje się do zmniejszonego pobudzenia. Objawy zespołu odstawienia kofeiny powinny ustąpić w ciągu tygodnia. Szczególnie mocno skutki nagłego odstawienia mogą odczuwać osoby, które przez długi czas piły duże ilości kawy lub innych napojów zawierających kofeinę.
Jak bezpiecznie odstawić kawę bez silnych skutków ubocznych
Specjaliści zalecają, aby ograniczać kofeinę stopniowo, zamiast rezygnować z niej z dnia na dzień. Dotyczy to przede wszystkim osób regularnie pijących kilka filiżanek kawy dziennie przez wiele lat. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia silnych objawów odstawienia kofeiny, warto redukować spożycie kofeiny o około 25 proc. co kilka dni. Stopniowe ograniczanie pozwala organizmowi oraz mózgowi dostosować się do mniejszych dawek kofeiny i zmniejsza ryzyko bólu głowy, skrajnego zmęczenia czy problemów z nastrojem. Objawy związane z odstawieniem kofeiny zwykle mają charakter przejściowy i ustępują po kilku dniach, gdy organizm przyzwyczai się do funkcjonowania bez regularnego pobudzenia kofeiną.
