Brak warzyw i owoców pozbawia organizm składników niezbędnych do prawidłowego działania układu odpornościowego, trawienia oraz ochrony przed chorobami przewlekłymi. Z czasem rośnie ryzyko chorób serca, cukrzycy i udaru mózgu, nawet przy odpowiedniej kaloryczności diety. Zależność tę potwierdziło jedno z największych badań populacyjnych przeprowadzonych w 2017 roku przez profesora Salima Yusufa, które wykazało, że osoby o najniższym spożyciu warzyw i owoców miały znacznie wyższe ryzyko zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych.
Niedobory witamin w diecie pozbawionej warzyw i owoców
Warzywa i owoce są kluczowym źródłem witaminy C, witaminy A, folianów i potasu. Niedobór tych składników prowadzi do zaburzeń odporności, problemów ze wzrokiem, wolniejszego gojenia ran oraz trudności w regulacji ciśnienia krwi. Już w 1999 roku Hampl, Taylor i Johnston wykazali, że osoby spożywające najmniej warzyw miały istotnie obniżony poziom witaminy C, co przekładało się na większą podatność na infekcje. W tym samym roku Olson opisał zależność między niskim poziomem witaminy A a zaburzeniami widzenia i osłabieniem naturalnych barier ochronnych organizmu.
Brak błonnika w diecie i narastające problemy z trawieniem
Błonnik jest niezbędny dla prawidłowej pracy jelit oraz utrzymania równowagi mikrobioty jelitowej. Jego brak prowadzi do zaparć, wzdęć, nieregularnych wypróżnień oraz pogorszenia ogólnego komfortu trawiennego. W 2019 roku Reynolds i współautorzy przedstawili wyniki szerokiej metaanalizy, potwierdzając, że niski poziom błonnika w diecie zwiększa ryzyko zaburzeń metabolicznych oraz chorób układu krążenia. Deehan i Walter opisali w 2016 roku, że dieta uboga w błonnik prowadzi do zmniejszenia liczby korzystnych bakterii jelitowych, co osłabia naturalną odporność i procesy naprawcze w organizmie.
Skutki braku warzyw i owoców dla serca i ryzyka chorób serca
Produkty roślinne dostarczają składników regulujących ciśnienie krwi, poziom cholesterolu i stres oksydacyjny. Ich brak sprzyja rozwojowi chorób układu krążenia. W 2001 roku Joshipura i współautorzy wykazali, że osoby spożywające najmniej warzyw i owoców miały najwyższe ryzyko incydentów sercowych. Brak błonnika przyczynia się także do gwałtownych skoków poziomu glukozy, co zwiększa ryzyko insulinooporności. W 2013 roku Muraki i współpracownicy wykazali, że osoby unikające produktów roślinnych miały większe wahania glikemii i wyższe ryzyko cukrzycy typu 2.
Wpływ diety na odporność i konsekwencje niedoborów składników odżywczych
Warzywa i owoce dostarczają witamin i przeciwutleniaczy, które chronią komórki przed uszkodzeniami i wspierają odporność. Brak witaminy C zaburza produkcję kolagenu, co osłabia skórę i spowalnia gojenie. Niedobór witaminy A wpływa na suchość spojówek i większą podatność na infekcje. Olson w 1999 roku szczegółowo opisał, że niskie spożycie produktów bogatych w witaminę A wiąże się z pogorszeniem funkcji odpornościowych oraz uszkodzeniami nabłonka.
Długoterminowe skutki diety ubogiej w składniki odżywcze
Unikanie warzyw i owoców przez wiele lat zwiększa ryzyko chorób serca, udaru, niektórych nowotworów oraz przedwczesnej śmierci. Brak błonnika, antyoksydantów i związków roślinnych obciąża organizm i pozbawia go naturalnych mechanizmów ochronnych przed starzeniem komórkowym. W 2019 roku Afshin i współautorzy wykazali, że zbyt niska podaż produktów roślinnych jest jednym z najważniejszych czynników zwiększających globalną śmiertelność związaną z chorobami przewlekłymi.
Jak wprowadzać warzywa i owoce do diety — wnioski na podstawie badań
Powrót do diety bogatej w warzywa powinien odbywać się stopniowo, zwłaszcza u osób, które długo ich nie spożywały. Najlepiej zaczynać od małych porcji oraz warzyw gotowanych, które są łagodniejsze dla jelit. W 2009 roku Flood-Obbagy i Rolls wykazali, że stopniowe zwiększanie porcji produktów roślinnych poprawia tolerancję trawienną i zwiększa ogólne spożycie błonnika. Papanikolaou i Fulgoni potwierdzili w 2014 roku, że nawet niewielkie porcje warzyw i owoców poprawiają bilans żywieniowy i stabilizują poziom glukozy.
