Orzeszki ziemne kojarzą się przede wszystkim z przekąską, choć dostarczają również białka, błonnika i korzystnych dla zdrowia tłuszczów. Badacze z Uniwersytetu w Maastricht postanowili sprawdzić, czy ich regularne jedzenie może wpływać także na pracę mózgu. Zainteresowała ich insulina - hormon, który większość osób kojarzy z regulowaniem poziomu cukru we krwi. Tymczasem uczestniczy on również w procesach związanych z pamięcią i uczeniem się. Najnowsze badanie przyniosło ciekawe wyniki, choć naukowcy przestrzegają przed wyciąganiem zbyt daleko idących wniosków.
Orzeszki ziemne a pamięć. Co wykazało badanie osób po 60. roku życia?
W badaniu uczestniczyło 31 zdrowych osób w wieku od 60 do 75 lat. Średnia wieku wynosiła 67 lat. Każdy uczestnik przez 16 tygodni jadł codziennie 60 g niesolonych orzeszków ziemnych prażonych w łupince, a przez kolejne 16 tygodni całkowicie z nich rezygnował. Między tymi okresami zaplanowano ośmiotygodniową przerwę. Kolejność ustalano losowo.
Naukowcy chcieli sprawdzić, czy regularne spożywanie orzeszków zmienia sposób, w jaki mózg reaguje na insulinę. W tym celu podawali uczestnikom hormon w aerozolu donosowym, a następnie za pomocą rezonansu magnetycznego mierzyli przepływ krwi w różnych obszarach mózgu.
Po okresie jedzenia orzeszków zaobserwowano zmniejszoną reakcję przepływu krwi na insulinę w części prawej półkuli mózgu, obejmującej między innymi hipokamp i zakręt przyhipokampowy. Obie struktury uczestniczą w procesach zapamiętywania.
Badacze uznali, że zmiana może świadczyć o korzystniejszej regulacji aktywności tych obszarów. Nie oznacza to jednak, że mniejszy przepływ krwi sam w sobie jest korzystny. Znaczenie ma sposób, w jaki określone struktury reagują na insulinę.
W pozostałych obszarach mózgu nie stwierdzono istotnych zmian.
Dlaczego insulina jest ważna dla mózgu? Nie chodzi tylko o poziom cukru
Insulina reguluje gospodarkę glukozową, ale wpływa również na aktywność komórek nerwowych. Jej receptory znajdują się między innymi w hipokampie, korze przedczołowej i podwzgórzu. Obszary te uczestniczą w zapamiętywaniu, podejmowaniu decyzji, kontroli apetytu i regulacji metabolizmu.
Zaburzenia działania insuliny w mózgu obserwuje się u osób z cukrzycą typu 2 oraz w niektórych chorobach neurodegeneracyjnych, w tym w chorobie Alzheimera. Naukowcy próbują ustalić, czy poprawa wrażliwości mózgu na ten hormon mogłaby pomóc w ochronie funkcji poznawczych podczas starzenia.
Wcześniejsze badanie tego samego zespołu wykazało, że po 16 tygodniach jedzenia orzeszków ziemnych ogólny przepływ krwi przez mózg zwiększył się o 3,6 proc., a wyniki testów pamięci słownej poprawiły się o 5,8 proc.
Nowa analiza miała pomóc wyjaśnić przyczynę tych zmian. Nie znaleziono jednak istotnego statystycznie związku między reakcją mózgu na insulinę a poprawą pamięci. Nie wiadomo więc, czy oba efekty są ze sobą bezpośrednio powiązane.
Co w orzeszkach ziemnych może korzystnie wpływać na mózg?
Orzeszki ziemne zawierają kilka składników, które mogą mieć znaczenie dla funkcjonowania układu nerwowego. Należą do nich nienasycone kwasy tłuszczowe, błonnik, polifenole oraz L-arginina.
Ta ostatnia jest aminokwasem wykorzystywanym przez organizm do produkcji tlenku azotu, związku uczestniczącego między innymi w regulacji przepływu krwi i przekazywaniu sygnałów między komórkami nerwowymi.
Badanie nie pozwoliło jednak ustalić, który składnik odpowiadał za zaobserwowane zmiany. Możliwe również, że znaczenie miała zmiana całego sposobu odżywiania uczestników.
Podczas jedzenia orzeszków wzrosło bowiem spożycie kalorii, błonnika i nienasyconych tłuszczów, a zmniejszył się udział węglowodanów, tłuszczów nasyconych i cholesterolu. Mimo większej kaloryczności diety masa ciała oraz ilość tkanki tłuszczowej pozostały stabilne.
Nie odnotowano istotnych zmian poziomu glukozy, insuliny, cholesterolu LDL i HDL ani wskaźników stanu zapalnego. Po ośmiu tygodniach stężenie trójglicerydów było niższe, ale po 16 tygodniach różnica nie była już istotna statystycznie. Nie zmieniła się również zawartość tłuszczu w wątrobie.
Czy warto jeść orzeszki ziemne codziennie?
Badanie objęło niewielką grupę zdrowych seniorów, dlatego jego wyników nie można automatycznie odnosić do osób z cukrzycą, zaburzeniami pamięci czy chorobą Alzheimera.
Istotnym ograniczeniem był również brak produktu kontrolnego o podobnej wartości energetycznej i składzie odżywczym. Nie można więc jednoznacznie oddzielić wpływu samych orzeszków od innych zmian w diecie.
Nie ma też podstaw, by na podstawie tego badania uznać, że codzienne jedzenie orzeszków ziemnych zapobiega demencji. Naukowcy zaobserwowali zmianę reakcji mózgu na insulinę, a nie zmniejszenie ryzyka choroby.
Orzeszki ziemne mogą być wartościowym elementem diety osób, które nie są na nie uczulone. Warto jednak pamiętać, że 60 g dostarcza około 340–370 kcal. Taką porcję należy uwzględnić w dziennym bilansie energetycznym, najlepiej zastępując nią mniej wartościowe przekąski.
4
news-medical.net
