MASLD, czyli choroba stłuszczeniowa wątroby związana z zaburzeniami metabolicznymi, należy do najczęstszych przyczyn powikłań wątrobowych na świecie i jest powiązana z otyłością trzewną, cukrzycą typu 2 oraz zespołem metabolicznym.
Pomarańcze a stłuszczenie wątroby - czym jest MASLD i rola metabolizmu lipidów
W jej przebiegu dochodzi do istotnych zaburzeń metabolizmu lipidów, gdzie kwasy tłuszczowe krążą w osoczu w formie triglicerydów, fosfolipidów i estrów cholesterolu. Cholesterol frakcji LDL sprzyja odkładaniu się w naczyniach, natomiast HDL odpowiada za jego transport zwrotny i ochronę przed miażdżycą. Kluczową rolę odgrywa także skład diety – tłuszcze nasycone wiążą się z lipotoksycznością i insulinoopornością, podczas gdy jednonienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe wspierają metabolizm lipidów i glukozy. W analizie takich zmian wykorzystywana jest lipidomika, czyli metoda pozwalająca na identyfikację setek cząsteczek lipidów w jednej próbce biologicznej.
Czy pomarańcze obniżają cholesterol - badanie „Navelina” i jego metodologia
Badanie opublikowane w czasopiśmie „Nutrients” objęło 60 osób w wieku od 30 do 65 lat z rozpoznanym MASLD, rekrutowanych w 2023 roku w Narodowym Instytucie Gastroenterologii IRCCS „S. de Bellis”. Uczestnicy spełniali kryteria obejmujące m.in. wskaźnik CAP powyżej 275 dB/m, BMI powyżej 25 oraz współistniejącą cukrzycę typu 2 lub zespół metaboliczny. Około 71,67 proc. badanych stanowili mężczyźni. Zostali oni losowo podzieleni na grupę kontrolną oraz grupę interwencyjną, w której codziennie spożywano 400 gramów pomarańczy odmiany „Navelina” przez cztery tygodnie. Jednocześnie wszyscy uczestnicy otrzymali zalecenia dietetyczne obejmujące ograniczenie alkoholu, kofeiny i produktów bogatych w polifenole. Analizy obejmowały badania krwi przed i po interwencji oraz ocenę kwasów tłuszczowych i parametrów biochemicznych z wykorzystaniem modeli statystycznych GEE.
Wpływ pomarańczy na profil lipidowy i lipidomikę - konkretne wyniki
W trakcie badania odnotowano wysoką zgodność z zaleceniami – 96,8 proc. w grupie spożywającej pomarańcze i 93,1 proc. w grupie kontrolnej. Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic między grupami w zakresie parametrów lipidowych i biochemicznych, jednak pojawił się trend wskazujący na spadek cholesterolu całkowitego w grupie interwencyjnej. W tej samej grupie odnotowano również spadek LDL oraz wzrost HDL, choć zmiany te nie osiągnęły poziomu istotności statystycznej. Analiza lipidomiczna wykazała zmniejszenie poziomu kwasu arachidonowego oraz stosunku AA/EPA, co wskazuje na przesunięcie w kierunku bardziej przeciwzapalnego profilu kwasów tłuszczowych. W analizie korelacji zaobserwowano, że kwasy omega-3 oraz EPA były dodatnio związane z HDL, natomiast kwasy jednonienasycone wykazywały zależność odwrotną. W grupie kontrolnej takie powiązania nie występowały, co wskazuje na odmienny wzorzec zmian metabolicznych.
Czy jedzenie pomarańczy codziennie ma sens - ograniczenia badania i dalsze kierunki
Autorzy badania podkreślają, że uzyskane wyniki mają charakter wstępny i nie pozwalają na wyciągnięcie wniosków przyczynowo-skutkowych. Analiza korelacyjna wskazuje jedynie na współwystępowanie zmian w obrębie lipidów, bez potwierdzenia bezpośredniego wpływu pomarańczy na poprawę parametrów zdrowotnych. Badanie było ograniczone niewielką liczbą uczestników oraz krótkim, czterotygodniowym czasem trwania. Dodatkowo nie analizowano bezpośrednio biodostępności polifenoli zawartych w pomarańczach, które mogą odpowiadać za obserwowane zmiany. Wcześniejsze badania wskazywały na wpływ pomarańczy na stopień stłuszczenia wątroby niezależnie od masy ciała, jednak obecna analiza koncentrowała się na szczegółowym profilu lipidowym. Wyniki wskazują na potrzebę dalszych badań nad zależnością między dietą bogatą w polifenole a stanem zapalnym, stresem oksydacyjnym i metabolizmem lipidów u osób z MASLD.
