Morfologia w normie, a ty ciągle jesteś zmęczona? Po czterdziestce warto sprawdzić jeszcze jeden parametr krwi

Po czterdziestce organizm kobiety zaczyna potrzebować szczególnego wsparcia żywieniowego. Zmiany hormonalne wpływają na kondycję kości, mięśni, serca i układu nerwowego. Dietetycy wskazują pięć składników odżywczych, na które warto zwrócić szczególną uwagę w kolejnych dekadach życia. Niektórych niedoborów nie wykryje nawet podstawowa morfologia krwi.

Zmęczona kobieta w okularach przeciera oczy dłońmi. O przyczynach wyczerpania po czterdziestce przeczytasz na PZ Fit.
Autor: getty/ Getty Images Morfologia w normie, a ty ciągle jesteś zmęczona? Po czterdziestce warto sprawdzić jeszcze jeden parametr krwi

Zapotrzebowanie organizmu kobiety na poszczególne składniki odżywcze zmienia się wraz z wiekiem. Szczególne znaczenie mają zmiany hormonalne zachodzące w okresie okołomenopauzalnym.

„Odżywianie ma znaczenie w każdym wieku, ponieważ organizm kobiety nieustannie się zmienia. Miesiączkowanie, ciąża, karmienie piersią, okres okołomenopauzalny i starzenie się wpływają na nasze potrzeby. To, jak odżywiamy się w jednej dekadzie życia, ma znaczenie również w następnej” - mówi dietetyczka specjalizująca się w zdrowiu kobiet Kate Morton.

Spadek stężenia estrogenów w okresie menopauzy wpływa na funkcjonowanie wielu układów organizmu.

„Spadek poziomu estrogenów wpływa na gęstość kości, masę mięśniową, wrażliwość na insulinę oraz zdrowie serca. Chociaż białko, błonnik, wapń, witamina D, magnez, witamina B12 i kwasy omega-3 są niezbędne, w każdej dekadzie życia na szczególną uwagę zasługuje inny składnik” - wyjaśnia dietetyczka i specjalistka edukacji diabetologicznej Whitney Stuart.

Podstawą zdrowego odżywiania niezależnie od wieku powinna być urozmaicona dieta bogata w warzywa, owoce, rośliny strączkowe, produkty pełnoziarniste i wartościowe źródła białka. W przypadku podejrzenia niedoboru warto skonsultować się z lekarzem, który pomoże ustalić, czy konieczna jest suplementacja i w jakiej dawce.

Suplementy diety w ciąży - żelazo

Po 40. roku życia zadbaj o żelazo. Prawidłowa morfologia nie wyklucza niedoboru

Okres okołomenopauzalny często rozpoczyna się po czterdziestce. Jednym z jego pierwszych objawów mogą być zmiany w przebiegu cyklu miesiączkowego.

„Często są to nagłe zmiany w miesiączkowaniu, bardziej obfite krwawienia i nasilające się uczucie wyczerpania” - mówi dietetyczka Blanca Garcia.

Obfite miesiączki zwiększają utratę żelaza, które jest niezbędne do produkcji hemoglobiny i transportowania tlenu we krwi. Niedostateczna ilość tego pierwiastka może powodować zmęczenie i duszności.

Niedobór żelaza nie zawsze jednak oznacza niedokrwistość. Może powodować brak energii, obniżenie nastroju i problemy z koncentracją jeszcze przed pojawieniem się nieprawidłowości w podstawowej morfologii krwi.

„Kobieta może mieć prawidłowe stężenie hemoglobiny, a jednocześnie wyczerpane zapasy żelaza, które przyczyniają się do zmęczenia i problemów z koncentracją” - wyjaśnia dietetyczka i specjalistka nauk o żywności dr Shy Vishnumohan.

Jeżeli miesiączki stały się bardziej obfite, a dodatkowo pojawiło się przewlekłe zmęczenie, warto porozmawiać z lekarzem o badaniu stężenia ferrytyny, która jest wskaźnikiem zapasów żelaza w organizmie.

Produkty będące źródłem żelaza:

  • wołowina,
  • biała fasola,
  • soczewica,
  • skorupiaki i mięczaki,
  • kurczak,
  • szpinak,
  • bataty,
  • tofu,
  • produkty zbożowe wzbogacane w żelazo.

Po 50. roku życia zwiększa się znaczenie wapnia. Chodzi o ochronę kości

Większość kobiet przechodzi menopauzę między 50. a 59. rokiem życia. To okres, w którym szczególnie ważne staje się odpowiednie spożycie wapnia.

„Wraz z nadejściem menopauzy kobiety tracą ochronne działanie estrogenów i stają się bardziej narażone na rozwój osteoporozy” - mówi dietetyczka Nicole Ibarra.

Tkanka kostna nieustannie ulega przebudowie. Wapń jest jednym z podstawowych składników odpowiadających za jej wytrzymałość. Spadek stężenia estrogenów przyspiesza utratę masy kostnej. Według amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia (NIH) po menopauzie gęstość mineralna kości zmniejsza się średnio o około 1 proc. rocznie.

„Zalecane dzienne spożycie wapnia wzrasta z 1000 do 1200 mg po ukończeniu 51. roku życia” - mówi dietetyczka Kate Morton, odnosząc się do amerykańskich norm żywienia.

W profilaktyce osteoporozy sam wapń jednak nie wystarczy. Równie ważna jest witamina D, która wspomaga jego wchłanianie. Jej źródłem są m.in. tłuste ryby oraz wzbogacane napoje roślinne.

Produkty będące źródłem wapnia:

  • jogurt,
  • mleko,
  • serek wiejski,
  • mozzarella o obniżonej zawartości tłuszczu,
  • sardynki,
  • tofu,
  • łosoś w puszce z ośćmi,
  • napoje roślinne wzbogacane w wapń,
  • szpinak.

Po 60. roku życia jedz więcej białka. Dietetycy wskazują, ile powinno znaleźć się w posiłku

Po sześćdziesiątce nasila się utrata masy mięśniowej, co może wpływać na zdolność utrzymywania równowagi i regulowania stężenia glukozy we krwi.

Odpowiednia ilość białka w diecie pomaga ograniczać utratę mięśni, zachować sprawność fizyczną i dłużej cieszyć się samodzielnością.

Badania wskazują, że osoby starsze powinny spożywać co najmniej 1-1,2 g białka na kilogram masy ciała dziennie. W przypadku niektórych chorób przewlekłych, stanów zapalnych lub zwiększonego ryzyka zespołu kruchości zapotrzebowanie może wzrosnąć do 1,5-2 g. Tak wysoką podaż białka należy jednak ustalić indywidualnie, uwzględniając m.in. stan nerek.

„Staraj się dostarczać 25-30 g białka w każdym posiłku” - radzi dietetyczka Whitney Stuart.

Samo zwiększenie spożycia białka nie wystarczy jednak, aby skutecznie przeciwdziałać utracie masy i siły mięśniowej. Równie ważne są regularne ćwiczenia siłowe dostosowane do możliwości organizmu.

„Białko dostarcza materiału budulcowego, a trening siłowy daje organizmowi bodziec do utrzymania i rozbudowy mięśni. Razem pomagają zachować siłę potrzebną do wykonywania czynności, które sprawiają nam przyjemność. Włączaj białko również do śniadania i obiadu, zamiast spożywać większość jego dziennej porcji podczas kolacji” - wyjaśnia dietetyczka dr Shy Vishnumohan.

W jednym z niewielkich badań u starszych kobiet, które wykonywały ćwiczenia oporowe i spożywały ponad 1 g białka na kilogram masy ciała dziennie, odnotowano o 4 proc. większy przyrost masy mięśni szkieletowych niż u kobiet stosujących dietę o niskiej zawartości białka.

Produkty będące źródłem białka:

  • drób,
  • ryby i owoce morza,
  • jogurt grecki,
  • serek wiejski,
  • fasola,
  • soczewica,
  • tofu,
  • jajka,
  • orzechy i nasiona.

Po 70. roku życia kontroluj poziom witaminy B12. Niektóre leki utrudniają jej wchłanianie

Witamina B12 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i produkcji czerwonych krwinek. Z wiekiem organizm może jednak przyswajać ją mniej skutecznie.

„Starzenie się często wiąże się ze zmniejszeniem wydzielania kwasu żołądkowego, co może wpływać na wchłanianie witaminy B12” - wyjaśnia dietetyczka Whitney Stuart.

Ryzyko niedoboru dodatkowo zwiększa stosowanie niektórych leków, w tym inhibitorów pompy protonowej wykorzystywanych w leczeniu refluksu żołądkowo-przełykowego oraz metforminy stosowanej w leczeniu cukrzycy.

„Niedobór witaminy B12 może powodować zmęczenie, mgłę mózgową, depresję, zaburzenia neurologiczne oraz problemy z równowagą i koordynacją ruchową” - mówi dietetyczka Kate Morton.

Dolegliwości te mogą mieć również inne przyczyny, dlatego nie należy samodzielnie rozpoznawać niedoboru. Warto jednak wykonać badanie stężenia witaminy B12, szczególnie w przypadku przyjmowania leków utrudniających jej wchłanianie.

Produkty będące źródłem witaminy B12:

  • łosoś,
  • małże,
  • ostrygi,
  • jajka,
  • produkty mleczne,
  • wątroba wołowa,
  • tuńczyk,
  • wołowina mielona,
  • płatki drożdżowe wzbogacane w witaminę B12,
  • mleko,
  • jogurt,
  • wzbogacane płatki śniadaniowe.

Po 80. roku życia szczególnie ważna jest witamina D

W starszym wieku wiele kobiet spędza coraz mniej czasu na świeżym powietrzu. Jednocześnie wraz ze starzeniem się skóry zmniejsza się jej zdolność do wytwarzania witaminy D pod wpływem promieniowania słonecznego.

Oba czynniki zwiększają ryzyko niedoboru witaminy D, która odgrywa istotną rolę w utrzymaniu zdrowych kości i prawidłowym funkcjonowaniu mięśni. Jej odpowiednie stężenie ma również znaczenie dla zachowania sprawności ruchowej.

Endocrine Society zaleca suplementację witaminy D osobom po 75. roku życia.

Zgodnie z polskimi wytycznymi z 2023 roku u seniorów po 75. roku życia zalecana profilaktyczna dawka wynosi 2000-4000 jednostek międzynarodowych (IU) dziennie przez cały rok, zależnie od masy ciała i ilości witaminy D dostarczanej z pożywieniem.

Przed rozpoczęciem suplementacji witaminy D warto skonsultować się z lekarzem, szczególnie w przypadku chorób przewlekłych.

Produkty będące źródłem witaminy D:

  • pstrąg,
  • łosoś,
  • grzyby poddane działaniu promieniowania UV,
  • napoje roślinne wzbogacane w witaminę D,
  • sardynki w puszce,
  • tuńczyk w puszce.

prevention.com