Nie ma dowodów na to, że zwykła woda gazowana zwiększa ryzyko raka jelita grubego. Sama karbonizacja, czyli nasycenie wody dwutlenkiem węgla, nie została powiązana z rozwojem nowotworów. Wątpliwości dotyczą jednak część produktów dostępnych na rynku, które zawierają dodatkowe składniki albo mogą mieć kontakt z substancjami chemicznymi obecnymi w opakowaniach.
Woda gazowana a rak jelita grubego. Co naprawdę pokazują badania
Woda gazowana często wybierana jest jako zamiennik słodzonych napojów i soków. Problem pojawia się wtedy, gdy do produktu dodawane są cukry, syropy albo sztuczne substancje słodzące. Część napojów gazowanych z dodatkiem cukru należy do grupy żywności wysokoprzetworzonej, która wiązana jest z większym ryzykiem raka jelita grubego. Długotrwałe spożywanie dużych ilości cukru może prowadzić do nadwagi, otyłości, cukrzycy typu 2 i przewlekłego stanu zapalnego, a te czynniki zwiększają ryzyko nowotworów jelita.
Sztuczne słodziki a rak jelita grubego. Naukowcy sprawdzają wpływ na jelita
Część smakowych wód gazowanych zawiera słodziki, takie jak aspartam, sukraloza, acesulfam potasu czy sacharyna. Badania wskazują, że substancje tego typu mogą wpływać na skład bakterii jelitowych. Mikroflora jelitowa uczestniczy nie tylko w trawieniu, ale także wspiera odporność organizmu i pomaga regulować stan zapalny.
Zmiany w składzie bakterii jelitowych mogą wpływać na sposób rozkładania niektórych substancji w jelitach, między innymi kwasów żółciowych i produktów trawienia. Takie warunki mogą sprzyjać rozwojowi zmian nowotworowych w jelicie grubym. Obecne dane nie potwierdzają jednak jednoznacznego, bezpośredniego związku pomiędzy sztucznymi słodzikami a rakiem jelita grubego.
W tekście zwrócono również uwagę na substancje PFAS, czyli związki wykorzystywane między innymi w części plastikowych butelek oraz powłok aluminiowych puszek. Substancje te bardzo długo utrzymują się w środowisku i stopniowo gromadzą się w organizmie, ponieważ są wolno usuwane głównie przez nerki. W części butelkowanych wód gazowanych wykrywano mierzalne ilości PFAS. Związki te mogą przenikać do napoju przez kontakt z opakowaniem.
PFAS w wodzie butelkowanej i inne czynniki ryzyka raka jelita grubego
Niektóre badania wiążą większą ekspozycję na PFAS z wyższym ryzykiem części nowotworów, w tym raka jelita grubego. Problem dotyczy jednak przede wszystkim wieloletniego i regularnego kontaktu z tymi substancjami, a nie okazjonalnego spożycia. Jednocześnie podkreślono, że PFAS nie występują wyłącznie w wodzie gazowanej i mogą pochodzić z wielu różnych źródeł środowiskowych oraz żywności.
Znacznie większe znaczenie dla ryzyka raka jelita grubego mają codzienne nawyki i styl życia. Wśród najważniejszych czynników wymieniono wiek, historię rodzinną, dietę bogatą w czerwone i przetworzone mięso, małą ilość błonnika, otyłość, brak ruchu, nadużywanie alkoholu i palenie papierosów. Ryzyko rośnie wraz z wiekiem. Badania przesiewowe zalecane są od 45. roku życia, a u osób z obciążeniem rodzinnym nawet wcześniej.
Większe ryzyko dotyczy także osób, których bliscy krewni chorowali na raka jelita grubego albo mieli polipy gruczolakowate, czyli zmiany uznawane za stan przednowotworowy. Znaczenie ma również sposób odżywiania. Diety ubogie w produkty bogate w błonnik, takie jak warzywa, owoce, rośliny strączkowe i pełne ziarna, mogą zwiększać ryzyko rozwoju choroby.
Jak wybrać zdrową wodę gazowaną i ograniczyć potencjalne ryzyko
Woda gazowana może pomagać w utrzymaniu odpowiedniego nawodnienia organizmu i uzupełnianiu dziennej ilości płynów. Przy wyborze produktu warto jednak zwracać uwagę na skład. Lepszym wyborem są produkty bez dodatku cukru i syropów, ponieważ pomagają ograniczać nadmiar kalorii i wspierać utrzymanie prawidłowej masy ciała.
Warto także ograniczać produkty zawierające duże ilości sztucznych słodzików i wybierać napoje o prostym składzie, zawierające głównie wodę gazowaną i naturalne aromaty. Znaczenie może mieć również rodzaj opakowania. Część produktów butelkowanych może zawierać śladowe ilości substancji środowiskowych, takich jak PFAS, choć poziom narażenia może się znacząco różnić w zależności od produktu i sposobu przechowywania.
