Utrzymanie prawidłowej masy ciała ma istotny wpływ na kondycję nerek, metabolizm oraz funkcjonowanie układu krążenia. Z tego względu osoby kontrolujące masę ciała nierzadko szukają odpowiedzi na pytanie, jaka pora dnia jest najodpowiedniejsza na ważenie, by otrzymany parametr był w pełni miarodajny. Badania dowodzą, że można wskazać konkretny czas, kiedy uzyskiwany wynik okazuje się najbardziej powtarzalny.
Dietetyczka wskazuje najlepszą pora dnia na ważenie
Najlepsza pora dnia na ważenie to wczesny poranek, jeszcze przed jedzeniem i piciem, a także po skorzystaniu z toalety. W tym momencie organizm znajduje się w najbardziej przewidywalnym stanie metabolicznym, a wynik nie jest jeszcze zaburzony przez spożycie posiłków czy płynów. Theresa Gentile, dietetyczka kliniczna z Academy of Nutrition and Dietetics, podkreśla znaczenie regularności pomiarów. „Ważne jest, aby ważyć się o tej samej porze każdego dnia, aby uzyskać spójne dane” – mówi Gentile. Specjalistka dodaje, że waga naturalnie rośnie w ciągu dnia. Wpływają na to między innymi spożywane jedzenie, ilość wypijanych płynów, zmiany hormonalne oraz ilość soli w diecie, która może powodować zatrzymywanie wody w organizmie.
Dlaczego waga zmienia się w ciągu dnia?
Wahania masy ciała w ciągu dnia są zjawiskiem fizjologicznym i nie oznaczają rzeczywistej zmiany ilości tkanki tłuszczowej. W ciągu kilku godzin masa ciała może zmieniać się nawet o kilka kilogramów, głównie z powodu zmian w nawodnieniu organizmu oraz zawartości przewodu pokarmowego. Spożywanie posiłków i płynów powoduje wzrost masy ciała w ciągu dnia, podobnie jak zatrzymywanie wody wynikające z wysokiego spożycia sodu. Na wynik pomiaru wpływają także rytmy hormonalne oraz poziom aktywności fizycznej. Z tego powodu eksperci podkreślają, że najważniejsza jest nie pojedyncza liczba na wadze, lecz trend obserwowany w dłuższym okresie czasu.
Na wahania wagi u kobiet duży wpływ ma cykl menstruacyjny. W drugiej fazie cyklu, pod wpływem zmian hormonalnych, szczególnie progesteronu, wiele kobiet doświadcza zatrzymywania wody, wzdęć i uczucia ciężkości, co może skutkować wzrostem masy ciała o 1-3 kg. Po zakończeniu miesiączki waga zazwyczaj wraca do poziomu wyjściowego. Z tego powodu, dla uzyskania najbardziej miarodajnych wyników, kobiety powinny ważyć się w pierwszej połowie cyklu.
Czy warto ważyć się codziennie – co mówią badania?
Część badań wskazuje, że osoby monitorujące swoją wagę codziennie częściej osiągają cele związane z redukcją masy ciała. Jednocześnie eksperci zaznaczają, że taka strategia nie jest konieczna dla wszystkich. Doktor Kathryn M. Ross podkreśla znaczenie obserwowania długoterminowych zmian. „Aby monitorować ogólny stan zdrowia, warto obserwować wagę w czasie – czy to podczas corocznej wizyty u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, czy częściej, korzystając z wagi w domu” – mówi Ross. Badaczka dodaje, że osoby dążące do redukcji masy ciała mogą korzystać z częstszych pomiarów. „Osobie próbującej schudnąć zazwyczaj rekomenduję ważenie co najmniej raz w tygodniu, a wiele programów odchudzania opartych na dowodach naukowych zaleca ważenie raz dziennie”.
Theresa Gentile wskazuje, że codzienne monitorowanie wagi może wspierać zmianę zachowań żywieniowych. „Badania wykazały, że osoby ważące się codziennie częściej tracą na wadze i wprowadzają więcej zachowań sprzyjających kontroli masy ciała” – wyjaśnia dietetyczka. Według niej osoby regularnie korzystające z wagi uczą się rozpoznawać naturalne wahania masy ciała. Dzięki temu szybciej reagują na trend wzrostowy, zanim przyrost masy ciała stanie się trudniejszy do odwrócenia.
Kiedy regularne ważenie może nie być korzystne dla zdrowia?
Specjaliści zwracają uwagę, że monitorowanie wagi nie zawsze jest korzystne dla wszystkich. U osób z historią zaburzeń odżywiania, silnym stresem związanym z wagą lub obsesyjną kontrolą masy ciała częste ważenie może nasilać problemy psychiczne. Summer Kessel, dietetyczka kliniczna, specjalistka leczenia otyłości i dyrektor działu żywienia w Vineyard, zwraca uwagę na znaczenie dobrostanu psychicznego. „Jeśli monitorowanie wagi wywołuje stres lub negatywnie wpływa na nastrój, warto poszukać wsparcia” – mówi Kessel. Jednocześnie podkreśla, że w niektórych chorobach kontrola masy ciała jest elementem leczenia. Dotyczy to między innymi niewydolności serca czy chorób nerek, w których zmiany wagi mogą odzwierciedlać zatrzymywanie płynów w organizmie.
Zasady dotyczące ważenia, dzięki którym otrzymasz precyzyjne wyniki
Nie licząc pory dnia, warto wziąć pod uwagę także inne czynniki. Waż się zawsze na tej samej wadze, ustawionej na twardym i stabilnym podłożu, np. na płytkach czy panelach, a nie na dywanie. Pomiary wykonuj zawsze o tej samej porze dnia, najlepiej rano, na czczo i po skorzystaniu z toalety, a także w podobnym stroju lub bez ubrania, ponieważ grube ubranie może dodać do wagi do 0,5 kg.
Waga ciała to najlepszy wskaźnik zdrowia? Co jeszcze warto kontrolować?
Eksperci przypominają, że waga ciała jest tylko jednym z wielu parametrów opisujących stan zdrowia. Summer Kessel zaznacza, że w niektórych sytuacjach ważniejsze mogą być inne wskaźniki. „Miary niezwiązane z wagą są czasami nawet ważniejsze niż liczba na wadze. Codzienne zdrowe nawyki, takie jak dobre odżywianie, aktywność fizyczna i odpowiednia ilość snu, mogą poprawić stan zdrowia nawet wtedy, gdy masa ciała się nie zmienia”. Specjaliści zalecają więc, aby oprócz monitorowania wagi zwracać uwagę także na inne elementy zdrowia metabolicznego. Należą do nich wyniki badań laboratoryjnych, poziom energii, wydolność fizyczna czy ogólne samopoczucie psychiczne.
Kontrola masy ciała pozostaje ważnym narzędziem w ocenie zdrowia, jednak interpretacja wyników powinna uwzględniać szerszy kontekst stylu życia i stanu organizmu.
